Có thể nói, không có ngành công nghiệp nào là không cần đến sự trợ giúp của chiếc xe nâng, từ nâng hạ hàng hóa từ trên cao, đến di chuyển các vật liệu, thiết bị đến nơi cần thiết. Liệu bạn có tò mò về sự ra đời hay phát triển của chiếc xe này? Sự phát triển của những thương hiệu xe nâng nổi tiếng như Yale hay Hyster có làm bạn quan tâm?

Hôm nay, cùng EI Industrial tìm hiểu về xe nâng và lịch sử phát triển thú vị của nó nhé!

Xe nâng và chức năng cơ bản của xe nâng

Cái tên xe nâng đã mô tả gần như hoàn hảo về chức năng, nhiệm vụ của nó. Theo định nghĩa, xe nâng là phương tiện công nghiệp chủ yếu sử dụng bộ phận gắn phía trước có hai ngạnh để nâng và di chuyển vật liệu, hàng hóa.

Các bộ phận chính của xe nâng bao gồm:

  • Khung xe (Truck Frame) là phần quan trọng nhất của xe nâng khi tất cả các bộ phận khác như bánh xe, đối trọng hay cột buồm đều phải gắn vào khung xe.

Cấu tạo của xe nâng

Cấu tạo của xe nâng
  • Đối trọng (Counterweight) là phần trọng lượng bằng sắt được gắn vào phần sau của xe nâng để cân bằng với tải trọng hàng hóa được nâng ở phía trước. Đối với xe nâng điện, đối trọng được gắn cố định vào ắc quy axit-chì (lead-acid battery).
  • Nguồn điện của xe nâng bao gồm một động cơ đốt trong, có thể được cung cấp nhiên liệu bằng LPG, CNG, diesel và khí tự nhiên. Xe nâng điện lấy năng lượng từ pin nhiên liệu hoặc ắc quy axit chì.
  • Giá đỡ (Carriage) đóng vai trò là bệ đỡ cho xe nâng, được cố định trên đường ray của cột buồm để có thể dễ dàng di chuyển lên xuống.


Giá đỡ (Carriage)

Giá đỡ (Carriage)
  • Cột buồm (Mast) là bộ phận thẳng đứng để nâng lên và hạ xuống. Cột buồm gồm có một đường ray lồng vào nhau giúp nâng hàng hóa lên xuống dễ dàng.

Cột buồm (Mast)

Cột buồm (Mast)

Có rất nhiều loại xe nâng khác nhau và chúng đều có những công dụng và ưu điểm riêng. Nhìn chung thì chức năng cơ bản nhất của xe nâng vẫn là bốc dỡ, nâng hạ và di chuyển, vận chuyển vật liệu, hàng hóa từ khu vực này sang khu vực khác.

Những nơi thường xuất hiện xe nâng là:

  • Công trường xây dựng: dùng để chuyên chở các vật liệu, máy móc, thiết bị.
  • Nhà kho, bến tàu, bến cảng: dùng để bốc dỡ, nâng hạ, di chuyển hàng hóa.
  • Ngoài ra, xe nâng còn được sử dụng ở bãi tái chế, khu vực có tuyết để hỗ trợ tháo dỡ máy móc, cày tuyết, xúc tuyết, …

Rất nhiều công việc cần đến sự hỗ trợ của xe nâng.

Lịch sử của xe nâng

Một điều khá thú vị là xe nâng có tuổi đời ngang với Tượng Nữ thần Tự do ở Mỹ, cụ thể là từ năm 1887. Phiên bản đầu tiên được biết đến của xe nâng là một chiếc lift truck (xe tải có trục nâng và pallet). Có thể nói, pallet là một vật gắn liền với quá trình công nghiệp hóa của Hoa Kỳ khi được sử dụng để xếp và di chuyển hàng hóa, vật liệu. Chiếc xe nâng đầu tiên được tạo ra để di chuyển những pallet này nhằm giúp theo kịp nhu cầu của thời đại công nghiệp, tuy nhiên, chiếc xe nâng khi đó chỉ có thể nâng một pallet lên khỏi mặt đất vài inch. Đó là một phiên bản thô sơ, vụng về nhưng không kém phần ấn tượng của những cỗ máy mạnh mẽ hiện đại mà chúng ta có ngày nay.

Vào những năm 1900, Đường sắt Pennsylvania (Pennsylvania Railroad) đã phát minh ra một chiếc xe nâng để thực hiện việc vận chuyển hành lý lên và xuống tàu. Đây cũng là một sự kiện đánh dấu sự phát triển của xe nâng. Nhưng vào năm 1914 khi Chiến tranh thế giới thứ nhất bắt đầu, nhu cầu sử dụng xe nâng mới thực sự phát triển mạnh mẽ.

Xe nâng trong Thế chiến I

Thời điểm đó, với phần lớn lực lượng lao động tại châu Âu tham chiến trong chiến tranh, nhu cầu sử dụng xe nâng bắt đầu trỗi dậy khi rất nhiều hàng hóa như vũ khí, quần áo và thực phẩm được đóng gói để vận chuyển đi khắp nơi. Những công việc như mang vác, chất hàng hóa lên xe tải và tàu lửa để chuyển ra chiến trường cũng như cung cấp lương thực, thực phẩm cho người dân đòi hỏi một lượng nhân lực và sức lực lớn, trong khi các kho bãi lại không đáp ứng được khi phần lớn lực lượng đều đã được điều ra chiến trường hoặc tham chiến ở nước ngoài. Do đó, xe nâng bắt đầu hoạt động hết công suất của nó đồng thời nhân lên rộng rãi ở khắp nơi, xuất hiện ở hầu hết các nhà máy và kho bãi thời đó.

Từ đây, các công ty sản xuất xe nâng cũng bắt đầu phát triển. Năm 1920, Công ty Towmotor và Công ty sản xuất Yale & Towne bắt đầu tham gia vào thị trường xe nâng ở Mỹ.

  • Công ty Towmotor

Towmotor được thành lập bởi Lester M Sears vào năm 1919 sau khi ông phát triển một máy kéo chạy bằng khí đốt có khả năng nâng hàng. Năm 1933, họ sản xuất chiếc xe nâng công nghiệp đầu tiên và tiếp tục phát triển các mẫu xe nâng mới có trọng lượng từ 1.500 – 15.000 pound (tương đương 680-6804 kg). Ngày 10/11/1965, Towmotor được mua lại bởi Công ty máy kéo Caterpillar (Caterpillar Tractor Company).

Xe nâng của Towmotor trong Thế chiến I

Xe nâng của Towmotor trong Thế chiến I
  • Công ty sản xuất Yale & Towne

Yale & Towne được thành lập bởi Linus Yale Jr và Henry Towne vào cuối những năm 1800 tại Stamford Connecticut. Từ một công ty sản xuất ổ khóa ban đầu, sau khi sản xuất chiếc xe nâng đầu tiên vào năm 1920, công ty đổi thành Yale & Towne Manufacturing. Yale & Towne cũng là công ty đầu tiên phát triển xe nâng có phuộc nghiêng.

Một chiếc xe nâng Yale & Towne trong Thế chiến I

Một chiếc xe nâng Yale & Towne trong Thế chiến I

Xe nâng tiếp tục phát triển trong Thế chiến II

Khi hệ thống nâng chạy bằng thủy lực được phát minh, xe nâng đã thực sự được nâng lên một tầm cao mới. Với tiến bộ công nghệ này, các xe nâng có thể nâng nhiều hơn, cao hơn.

Cũng giống như trong Thế chiến I, Chiến tranh thế giới thứ hai đã thúc đẩy việc sử dụng xe nâng và giúp các phương pháp lưu trữ, bảo quản vật liệu trong kho hiệu quả hơn.

Theo một số nhận định, thì Chiến tranh thế giới thứ hai đã thực sự thiết lập tiêu chuẩn mà chúng ta sử dụng để lưu trữ vật liệu, bao gồm cả việc sử dụng xe nâng trong hầu hết các nhà kho và cơ sở lưu trữ trên khắp thế giới. Kể từ đó, hầu hết sự cải tiến của xe nâng đều hướng đến sự tiện nghi, tối đa hóa khả năng nâng và giảm lượng khí thải.

Một chiếc xe nâng được một phụ nữ điều khiển trong Thế chiến II

Một chiếc xe nâng được một phụ nữ điều khiển trong Thế chiến II

Những thương hiệu xe nâng phổ biến ở thời điểm này có thể kể đến Hyster, Yale và JCB.

  • Hyster

Được thành lập vào năm 1929 trong thời kỳ Đại suy thoái, từ một nhà sản xuất thiết bị khai thác gỗ ở phía Tây Bắc Thái Bình Dương, Hyster thời điểm đó đã dùng một trong những chiếc xe tải có cần cẩu của công ty để giúp những người khai thác gỗ nâng và di chuyển các thiết bị. Từ đó hình thành ý tưởng sản xuất những chiếc xe nâng với mục tiêu chỉ một nhân lực để nâng và di chuyển thật nhiều vật liệu.

Một mẫu xe nâng Hyster

Một mẫu xe nâng Hyster

Hyster đã trở thành công ty sản xuất xe nâng danh tiếng khi thiết bị nâng của họ được cả quân đội Mỹ và Anh sử dụng trong Thế chiến II. Kể từ đó, thương hiệu Hyster đã phát triển trên toàn thế giới và cho đến ngày nay, Hyster được công nhận là thương hiệu tiêu chuẩn cho xe nâng hàng.

  • Yale

Như đã giới thiệu ở trên, Yale đã được thành lập từ những năm tháng trước Thế chiến I, và tiếp tục phát triển thương hiệu của mình cho đến ngày nay. Yale đã chế tạo một loạt các loại xe nâng hàng với tải trọng lớn từ 3.500 đến 35.000 pound (tương đương 1.587 – 15.875 kg). Xe nâng của họ được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, bao gồm các dự án xây dựng, công việc nông trại, cho đến các bến tàu và nhà kho.

Xe nâng của Yale

Xe nâng của Yale
  • JCB

JCB được thành lập vào năm 1945 bởi Joseph Cyril Bamford. Ông cũng là người tiên phong trong việc đưa ra ý tưởng về máy nâng tầm xa, hay còn gọi là máy điều khiển từ xa, cần thu phóng từ năm 1977. Ngày nay, JCB là một trong những nhà sản xuất thiết bị hàng đầu thế giới với hơn 2.000 điểm phân phối tại hơn 150 quốc gia.

JCB tập trung vào hai loại xe nâng chính là xe nâng công nghiệp teletruk và xe nâng địa hình gồ ghề (rough terrain forklift). Trong đó, nổi bật là loại xe nâng teletruk với mô hình như một sự kết hợp của máy điều khiển từ xa (telehandler), máy xúc (skid steer) và xe nâng (forklift). Thiết kế sáng tạo này là một dấu hiệu cho thấy sự đa dạng và tiến bộ không ngừng của máy móc và thiết bị xây dựng, đồng thời cũng làm nên tên tuổi của JCB trong  sản xuất xe nâng hàng.

Xe nâng teletruk của JCB

Xe nâng teletruk của JCB

Kết

Hầu hết chúng ta đều đã biết về xe nâng và đã từng nhìn thấy xe nâng được sử dụng trong nhà kho hay xây dựng. Cho dù là một chiếc xe nâng bằng tay đơn giản sử dụng ở những doanh nghiệp nhỏ, thì bạn cũng đã từng tiếp xúc với xe nâng rồi đấy. Nhưng mối liên hệ của xe nâng với những cuộc thế chiến, và lịch sử ra đời, phát triển của nó, chắc hẳn đã khiến bạn không khỏi bất ngờ.

Tuy nhiên dù ra đời với mục đích gì và ở thời đại nào đi chăng nữa, chúng ta không thể phủ nhận một điều rằng xe nâng có một giá trị rất to lớn, và thế giới công nghiệp và thương mại của chúng ta sẽ không tồn tại nếu không có xe nâng.

————————————————————- 

THAM KHẢO

WHAT IS FORKLIFT? WORKING MECHANISM & WHERE IT IS USED?

THE FORKLIFT: EVERYTHING YOU NEED TO KNOW

How to Drive a Skid Steer Loader