Tự động hóa có làm công nhân ngành may thất nghiệp?

Eiindustrial We
Tự động hóa có làm công nhân ngành may thất nghiệp?Trong nhiều thập kỷ, các thương hiệu quần áo may sẵn hàng đầu thế giới thường xuyên thuê công nhân ở những quốc gia có chi phí rẻ và môi trường kinh doanh thuận lợi

Tự động hóa và nỗi lo thay đổi

Đến thập niên 1970, họ chuyển nhà máy sang các khu vực phát triển nhanh như Hàn Quốc, Hongkong, nơi có nguồn nhân công rẻ, dồi dào để đảm nhiệm các khâu đòi hỏi nhiều lao động như may và nhuộm của dây chuyền sản xuất. Khi các nền kinh tế trên phát triển vượt khỏi trình độ sản xuất thô sơ và chi phí tăng lên, các thương hiệu đã chuyển hướng sang những nền kinh tế mới nổi lúc bấy giờ là Trung Quốc, Bangladesh và Việt Nam. Những quốc gia này có sẵn nguồn cung cấp lao động lớn, điện rẻ, hải cảng tốt và đầy đủ cơ sở hạ tầng cần thiết để trở thành những gã khổng lồ ngành dệt may. Hiện nay đang diễn ra một sự dịch chuyển khác. Mức độ tự động hóa và giá thành máy móc đang giúp nó cạnh tranh được với những người lao động lương thấp. Nếu máy móc thay thế công nhân may mặc trên quy mô lớn, sức tác động của nó đến ngành công nghiệp này và các nước đang phát triển sẽ rất kinh khủng. Một số người xem tự động hóa hàng loạt là nguyên nhân tạo ra cuộc cách mạng thay đổi vĩnh viễn ngành may mặc – số khác lại đặt câu hỏi liệu sự lo lắng ấy có quá sớm không. Trong khi cuộc khủng hoảng COVID-19, cùng những tác động to lớn của nó lên các nền kinh tế cũng như nhân mạng, luôn được đặt lên hàng đầu trong suy nghĩ và hành động của mọi người, thì tự động hóa cũng vẫn là vấn đề đương đại. Ngày nay, các nhà máy quần áo may sẵn sử dụng khoảng 60 triệu công nhân – lực lượng hầu như chỉ tìm kế sinh nhai từ các thương hiệu thời trang quốc tế. Trong 15 năm tới, ước tính khoảng 600 triệu người sẽ tham gia lực lượng lao động đó tại các nước đang phát triển. Chính phủ các nước này đang xem các nhà sản xuất hàng may mặc là nguồn cung cấp việc làm cho lưc lượng lao động ngày càng tăng, trong đó có nhiều phụ nữ nông thôn. Hơn bao giờ hết, các thương hiệu cảm thấy cần sản xuất càng gần thị trường tiêu thụ càng tốt. Nỗ lực đó nhằm bắt kịp các xu hướng thời trang nhanh chóng và nhu cầu của người tiêu dùng ở Châu Âu, Hoa Kỳ và gần đây là Trung Quốc. Các nhà kinh tế lập luận rằng việc chuyển hoạt động sản xuất trở về các nước công nghiệp phát triển (reshoring) sẽ đẩy nhanh quá trình tự động hóa.

Giải pháp cho công nhân ở các nước đang phát triển

Tuy nhiên, gần đây Adidas lại quyết định dời các nhà máy Speedfactory từ Đức và Hoa Kỳ sang châu Á, cho thấy mọi chuyện vẫn chưa ngã ngũ. Việc chuyển dây chuyền sản xuất hàng loạt sang các thị trường tiêu dùng giàu có trở nên phức tạp do thiếu lao động có kỹ năng và giá cả phải chăng. Các tổ chức như Công ty Tài chính Quốc tế (IFC), thành viên hoạt động độc lập của Ngân hàng Thế giới, đang tích cực thúc đẩy đầu tư bền vững vào chuỗi giá trị dệt may. IFC đặc biệt quan tâm đến xu hướng dịch chuyển tiếp theo này của ngành vì sản xuất hàng may mặc từ lâu giữ vai trò quan trọng với nền kinh tế của các nước thu nhập thấp. Phối hợp cùng Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), IFC thực hiện chương trình Better Work, cung cấp những hiểu biết độc đáo về thực tế sản xuất, góp phần cải thiện điều kiện làm việc tại hơn 1.600 nhà máy may mặc trên khắp thế giới.
tự động hóa, thất nghiệp, công nhân
Tự động hóa sẽ biến đổi ngành dệt may như thế nào?
Thông tin thu thập từ các nhà máy tham gia Better Work cho thấy tự động hóa trong dây chuyền sản xuất hàng may mặc không tiến triển với cùng tốc độ như trong các ngành công nghiệp khác. Các hoạt động điển hình như may vá vẫn là lĩnh vực của con người. Tự động hóa hàng loạt vẫn chưa thành hiện thực, do vấn đề kỹ thuật và lo ngại chi phí, đặc biệt là khi các nhà sản xuất rất khó dự báo tỷ suất hoàn vốn (ROI) bởi không thể đoán trước được đơn đặt hàng. Còn các phân đoạn khác của quá trình sản xuất như cán bông, kéo sợi, dệt và dệt kim phần lớn đã được tự động hóa. Nhà máy cũng đang ứng dụng công nghệ như in 3D, cắt lazer, giặt đá bọt, nhờ đó giảm bớt khối lượng công việc trong dây chuyền sản xuất, đồng thời tạo cơ hội tốt cho công nhân lành nghề được đào tạo kỹ năng vận hành máy móc tân tiến, tích hợp mạng viễn thông với dịch vụ và thiết bị tinh vi, cũng như phát triển ngôn ngữ lập trình – vốn là trung tâm đầu não của các nhà máy hiện đại. Khi dân số thế giới tăng lên đến 9 tỷ người vào năm 2030, ngành công nghiệp may mặc dự kiến ​​sẽ tăng gấp đôi quy mô, lên mức 4.400 tỷ đô-la Mỹ, với nhiều cụm sản xuất địa phương nổi lên để phục vụ các thị trường tiêu dùng mới. Tương tự các cuộc cách mạng công nghiệp trước đây, khi chủ nhà máy áp dụng công nghệ mới để tăng lợi thế cạnh tranh trong ngành, thì ngay từ bây giờ, các nhà sản xuất buộc phải đầu tư giáo dục lực lượng lao động cho tương lai. Để đáp ứng nhu cầu này một cách bền vững, toàn diện, ngành công nghiệp, các nhà hoạch định chính sách và nhà hoạt động vì quyền lợi công nhân đang phát triển những mô hình tự động hóa có trách nhiệm nhằm giải quyết ảnh hưởng của nó đến người lao động trong toàn bộ chuỗi giá trị. Bangladesh, chẳng hạn, đã bắt đầu lập kế hoạch xây dựng một nền kinh tế đa dạng, bằng cách cải thiện mức độ phức tạp của quy trình sản xuất và độ tinh vi của sản phẩm, với nhận thức rằng đầu tư vào đào tạo kỹ năng chính là phần cốt yếu cho giải pháp. Điều này sẽ cần thời gian, sự hợp tác và tư duy đột phá khi ngành này chuyển sang một kỷ nguyên mới.

Sabine Hertveldt*

 
  • Sabine Hertveldt là người phụ trách chương trình Better Work của ILO tại IFC
  Có thể bạn quan tâm:

Khoảng cách giữa người lao động tăng lên? Đã có trí tuệ nhân tạo (AI) lấp đầy

Tự động hóa chuỗi cung ứng: Có khả thi không?

Nội dung khác

Nhà máy mới của Advance Denim tại Nha Trang cam kết sản xuất bền vững

Advance Sico Textile đã cam kết rằng đến năm 2023, hơn 90% tất cả các loại sợi được sử dụng sẽ bền vững. Ngoài ra, 100% bột chàm được sử dụng tại Advance Sico sẽ là bột chàm lỏng không chứa Archroma anilin

Công nghệ thay đổi thời trang theo hướng nào? - Phần 1

Bạn đang sải bước trên đường trong bộ cánh rất thời trang. Chợt tay áo đổi màu xanh lá, bạn biết...