Ngày nay, trong xây dựng, người ta bắt đầu nhắc nhiều đến khái niệm LEED, công trình xanh (bền vững), hay xây dựng xanh (bền vững). Để xác định một công trình hay tòa nhà có phải là xanh hay không, có bền vững, có thân thiện với môi trường hay không, thì còn rất nhiều điều phải xem xét. Nhưng trước mắt, vật liệu xây dựng bền vững vẫn là những thứ mà người ta dễ xác nhận nhất.

Có vô số loại vật liệu xây dựng từ xưa đến nay. Tuy nhiên, danh sách các vật liệu xây dựng bền vững dưới đây chắc chắn sẽ thay đổi cái nhìn của bạn về ngành xây dựng. Hôm nay, cùng EI Industrial tìm hiểu về top 5 vật liệu xây dựng bền vững trong thời đại mới nhé.

1. Tre

Tre là thực vật thường mọc ở các vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới hoặc ôn đới, đặc biệt phát triển ở những nước Đông Nam Á như Việt Nam. Ngày nay, tre được đánh giá là một trong những loại vật liệu bền vững hàng đầu, và được sử dụng trong rất nhiều công trình, tòa nhà lớn nhỏ ở khắp nơi trên thế giới.

Tre đã được chứng minh là cứng như thép do có dạng hình trụ tròn. Thậm chí nó còn được đánh giá là bền hơn cả bê tông. Trọng lượng của tre nhẹ hơn so với các vật liệu như sắt, thép hay bê tông nên việc nâng hạ, di chuyển vật liệu này sẽ dễ dàng hơn. Thêm vào đó, tre có thể được cắt và dát mỏng thành tấm ván để sử dụng làm tường, sàn, mái nhà và nhiều ứng dụng khác nữa.

Đặc biệt, tre có đặc điểm không thấm nước tự nhiên và không có xu hướng bị cong vênh do nhiệt độ hay môi trường ẩm ướt. Tre còn có khả năng tăng trưởng rất nhanh, có thể tăng đến 1,2m/ ngày và có thể mọc lại sau khi thu hoạch mà không cần trồng lại.

Một công trình sử dụng tre

Một công trình sử dụng tre

Tuy nhiên, tre có nguy cơ bị khai thác theo những cách không bền vững. Tre cũng có thể bị ảnh hưởng bởi sâu bọ và nấm, và nếu phải dùng đến thuốc trừ sâu thì cũng sẽ gây ảnh hưởng phần nào đến môi trường. Rất nhiều yếu tố không bền vững đang đe dọa một vật liệu bền vững như tre nứa.

Dù vậy, với nhiều ưu điểm vượt trội và thân thiện với môi trường, tre vẫn nằm trong top những vật liệu bền vững nhất hiện nay. Và với tính linh hoạt của nó, sẽ còn mở ra nhiều hướng đi mới cho loại vật liệu này.

2. Bê tông giấy (papercrete) và các loại bê tông thay thế khác

Được mệnh danh là ông vua vật liệu, bê tông chưa bao giờ hết hot và luôn là một chủ đề được cân nhắc mỗi khi nhắc đến xây dựng hay các loại vật liệu. Tuy nhiên, tình trạng thiếu cát trên toàn cầu, sự sản sinh ra khí cacbonic và tác động của nó đối với lũ lụt đã đặt ra vấn đề giữa bê tông và sự thân thiện với môi trường. Do đó, các giải pháp thay thế cho vật liệu xây dựng này ra đời, đã mang lại cho bê tông một diện mạo mới và vị thế mới.

Bê tông giấy (papercrete) và bê tông sợi gai dầu (hempcrete) là hai ví dụ điển hình về các loại bê tông thay thế. Cũng giống như bê tông, hai vật liệu xây dựng này đều sử dụng xi măng hoặc đất sét. Tuy nhiên, sự khác biệt là bê tông thay thế sử dụng các nguyên liệu thân thiện hơn với môi trường, như sợi giấy, sợi gai dầu, gỗ hay mùn cưa, thay vì các nguyên liệu không thể tái tạo lại như bê tông truyền thống.

Đối với bê tông giấy (papercrete), chi phí cho nguyên liệu thô không cao, khả năng cách nhiệt và cách âm của nó lại tốt hơn nhiều so với bê tông truyền thống. Một ưu điểm nữa là bê tông giấy có cường độ nén cao và đủ nhẹ để được sử dụng làm vật liệu thay thế cho tấm lợp. Do đó, bê tông giấy xứng đáng lọt top các vật liệu xây dựng bền vững.

Một ngôi nhà làm bằng bê tông giấy (papercrete)

Một ngôi nhà làm bằng bê tông giấy (papercrete)

Tuy nhiên, dù một tòa nhà được thay thế hoàn toàn bằng loại vật liệu bền vững này, thì tác động của môi trường là điều không thể tránh khỏi. Bê tông giấy cũng có nhược điểm của nó là khả năng chống ẩm kém. Dù vậy, trong tình trạng cải tiến liên tục hiện nay ở tất cả các ngành nghề công nghiệp, việc khắc phục nhược điểm này để bê tông giấy trở thành một vật liệu bền vững hoàn hảo theo đúng nghĩa, có lẽ là điều không còn xa vời.

3. Gỗ xẻ và sự trỗi dậy của các tòa nhà chọc trời bằng gỗ

Năm 1666, cuộc đại hỏa hoạn xảy ra tại thủ đô Luân Đôn nước Anh với diện tích lên đến 436 mẫu Anh, 13.200 ngôi nhà và 87 nhà thờ bị thiêu rụi chỉ trong 5 ngày. Nguyên nhân của cuộc hỏa hoạn được xác định là do đám cháy tại một tiệm bánh nhỏ, sau đó cháy lan từ nhà này sang nhà khác. Công cuộc xây dựng lại Luân Đôn khi đó đã phải bao gồm cả luật về việc xây nhà, thay vì ốp gỗ thì phải thay bằng ốp gạch. Bởi nguy cơ cháy thành phố đã làm thay đổi cách mà con người xây dựng nhà cửa.

Gần 400 năm sau, các tòa nhà bằng gỗ đang quay trở lại. Đó là nhờ sự ra đời của công nghệ mới mà điển hình là gỗ dán nhiều lớp CLT, đã làm cho gỗ trở thành vật liệu xây dựng cực kỳ chắc chắn cho các tòa nhà chọc trời.

Một công trình sử dụng gổ xẻ

Một công trình sử dụng gổ xẻ

CLT được tạo ra bằng cách dán các lớp gỗ xẻ lại với nhau để tạo ra các thanh dầm chắc chắn. Quy trình sản xuất này có nghĩa là không cần phải khai thác các khu rừng nguyên sinh để lấy gỗ, là yếu tố quan trọng để đánh giá một vật liệu có phải là bền vững hay không. Gỗ đán nhiều lớp CLT có nguồn gốc từ Thụy Sĩ, nó chỉ mới được công nhận ở Bắc Mỹ như một vật liệu xây dựng tốt đúng chuẩn theo quy định. Ontario, Canada cũng đã đầu tư 5 triệu đô la vào mùa hè vừa qua để xây dựng nhà máy sản xuất gỗ dán nhiều lớp CLT đầu tiên của họ.

Khác với loại gỗ trong các tòa nhà ở Luân Đôn năm 1660, gỗ dán nhiều lớp CLT có khả năng chống cháy, thời gian lắp đặt của nó cũng nhanh hơn và có khả năng giữ nhiệt tốt hơn. Không có gì ngạc nhiên khi các tòa nhà hoàn toàn bằng gỗ đang bắt đầu mọc lên, và cấu trúc gỗ sẽ trở thành tương lai của xây dựng bền vững.

4. Rơm và những bức tường straw-bale

Những kiện rơm đang được dùng để xây tường trong những ngôi nhà mới. Những công trình bằng rơm đã trở nên phổ biến ở Trung Tây Mĩ khi những người đi khai hoang phát hiện ra rằng, không có cơn gió nào đủ mạnh để thổi đổ rơm và cỏ được xếp thành những lớp dày. Từ đó dẫn đến việc nghiên cứu những khả năng mới của việc xây dựng bằng những bó rơm xếp lớp.

Straw-bale là phương pháp xây dựng sử dụng các kiện rơm làm các yếu tố cấu trúc. Tường kiện rơm được làm bằng cách xếp chồng các kiện rơm giữa các thanh dầm kết cấu, sau đó ép chặt cả hai phía để làm thành bức tường kín mít, để không khí không thể lọt vào được. Điều này rất quan trọng bởi vì nếu để không khí lọt vào, độ ẩm của bức tường có thể khiến rơm bị thối rữa.

Một ngôi nhà làm bằng rơm với những bức tường straw-bale

Một ngôi nhà làm bằng rơm với những bức tường straw-bale

Tuy vấn đề rơm thối và nấm mốc có thể được ngăn ngừa bằng các kỹ thuật xây dựng thích hợp, nhưng rơm sẽ không phải là vật liệu phù hợp đối với các khu vực có độ ẩm cao và mưa quá lớn.

Lợi ích của việc sử dụng rơm trong xây dựng đó là chi phí thấp, khi rơm không phải là loại vật liệu khó tìm kiếm. Hơn nữa rơm có khả năng chống cháy và cách nhiệt đáng kinh ngạc. Các bức tường bằng kiện rơm có khả năng chống cháy tốt hơn so với các tòa nhà khung gỗ thông thường. Ngoài ra, nếu bạn có một chút đam mê về nghệ thuật, thì rơm chính là vật liệu thô được đánh giá cao về tính thẩm mĩ.

5. Len

Đối với những khu vực có nhiều cừu, len cách nhiệt đang trở thành xu hướng thịnh hành hơn bao giờ hết. Là một vật liệu có tính năng lọc không khí tự nhiên, điều hòa khí hậu và độ ẩm, hấp thụ âm thanh và chống cháy tốt, len đang được sử dụng như một chất cách nhiệt hoàn toàn tự nhiên cho các tòa nhà. Bởi vì trước khi trở thành vật liệu bền vững là len, lông cừu đã phát triển qua hàng nghìn năm để bảo vệ động vật khỏi các tác động của môi trường khắc nghiệt.

Len được sử dụng trong một ngôi nhà

Len được sử dụng trong một ngôi nhà

Ngày nay, len cung cấp một giải pháp thay thế bền vững và thân thiện với môi trường, là vật liệu được đánh giá cao trong xây dựng bền vững. Tuy giá thành của nó không rẻ, nhưng những ưu điểm của nó cùng với tuổi thọ sử dụng cao, chi phí năng lượng thấp hơn cũng đã là câu trả lời hoàn hảo cho người sử dụng nó rồi.

Kết

Nhìn vào danh sách trên, chắc chắn bạn đã có câu trả lời cho câu hỏi: Liệu có đáng để sử dụng vật liệu bền vững hay không?

Về lâu về dài, chắc chắn các loại vật liệu trên sẽ dần được cân nhắc sử dụng rộng rãi, nhất là trong tình hình biến đổi khí hậu và cạn kiệt nguồn tài nguyên như hiện nay.

—————————————————

THAM KHẢO

SUSTAINABLE BUILDING MATERIALS: EVERYTHING YOU NEED TO KNOW