LTS: “Tái tạo tổ chức” (Reinventing Organizations) là cuốn sách của Frederic Laloux – bàn về cách các tổ chức, doanh nghiệp hoạt động và phát triển để phù hợp với tương lai.

Từ tổ chức màu đỏ cho đến tổ chức màu xanh ngọc, Frederic Laloux đã trình bày một cách thuyết phục tại sao thế giới chúng ta sống lại có diện mạo như hôm nay.

Nhưng phải chăng thế giới quan hiện tại đang hạn chế suy nghĩ của chúng ta về tổ chức? Liệu chúng ta có thể sáng tạo mạnh mẽ hơn, có hồn hơn, ý nghĩa hơn khi làm việc cùng nhau, nếu ta thay đổi thế giới quan của mình?

Hãy xem cách Frederic Laloux định nghĩa về thế giới quan của các tổ chức từ xưa đến nay, và xem tổ chức của bạn đang có màu gì.

Trong lịch sử 100.000 năm của nhân loại, chúng ta đã trải qua rất nhiều giai đoạn, nhiều bước nhảy vọt đánh dấu sự thay đổi về khả năng, nhận thức, đạo đức và tâm lý để đối phó với thế giới. Tương ứng với mỗi giai đoạn đó là một phương thức cộng tác mới, một mô hình tổ chức mới, nối tiếp nhau đến thế giới ngày nay.

Frederic Laloux mô tả 5 mô hình tổ chức theo màu sắc.

Tổ chức màu đỏ – bốc đồng

Khoảng 10.000 năm trước, tổ chức được cấu trúc xoay quanh một lãnh đạo tuyệt đối, người duy nhất có quyền lực và sức ảnh hưởng lên người khác. Cấu trúc quyền lực liên tục thay đổi khi cấp dưới chạy đua giành vị trí và quyền hạn – giống như những con sói trong bầy theo hệ thống phân cấp thứ bậc ở động vật (Alpha male).

Thể hiện sự bốc đồng trong cách làm việc cũng như cơ cấu, tổ chức màu đỏ vẫn còn tồn tại đến ngày nay dưới hình thức băng nhóm đường phố và mafia.

Tổ chức màu hổ phách – phục tùng 

Mô hình màu hổ phách thường đi kèm hình ảnh sơ đồ tổ chức, cùng hộp to hộp nhỏ và vô số dòng báo cáo, tạo nên cấu trúc hình chóp với các lớp phân cấp xếp chồng lên nhau. Ở tổ chức hổ phách, con người đã chế ngự được sự bốc đồng của tổ chức màu đỏ bằng kỷ luật và sự phân chia rạch ròi. Mỗi thành viên được xác định bằng chức danh và mô tả công việc, cũng như vị trí của họ trong hệ thống phân cấp.

“Chỉ huy và kiểm soát” là phong cách lãnh đạo thống trị, mọi quyết định nằm trong tay giai cấp thống trị và cấp dưới chỉ đơn giản là phục tùng mệnh lệnh.

Ngày nay, tổ chức hổ phách vẫn hiện diện ở hầu hết các cơ quan chính phủ, trường học công lập, Giáo hội Công giáo và quân đội.

Tổ chức màu cam – thành tựu

Trong tổ chức màu cam, kim tự tháp vẫn là cấu trúc cơ bản. Tuy nhiên, để theo đuổi đổi mới và khắc chế cạnh tranh, cần gia tăng mức độ tự do. Do đó mà có sự phát triển mạnh mẽ của các nhóm dự án, sáng kiến liên chức năng, nhóm nhân viên, chuyên gia góp phần khoan thủng ranh giới phân cấp và chức năng cứng nhắc của kim tự tháp, từ đó tăng tốc độ giao tiếp và thúc đẩy đổi mới.

Phong cách “chỉ huy và kiểm soát” nhường chỗ cho “dự báo và kiểm soát”, khi người quản lý và nhân viên đều được tự đặt ra mục tiêu và quyết định cách thức để thực hiện mục tiêu đó. Nhiều bộ phận mới được thành lập (Nhân sự, Nghiên cứu & Phát triển, Tiếp thị, Quản lý Sản phẩm…), cùng nhiều chức năng của nhân viên (kế toán, kiểm toán, quản lý rủi ro, IT…) trở nên nổi bật hơn trong các tổ chức lớn. Do đó, không quá khó hiểu khi tổ chức này được mô tả là “thành tựu”.

tổ chức, cam
Trao cho nhân viên quyền tự chủ lớn hơn, tổ chức màu cam gặt hái nhiều thành tựu.

Ngày nay, tổ chức theo dạng này được cho là thế giới quan thống trị của hầu hết các lãnh đạo công ty và chính trị gia. Có thể kể những tổ chức màu cam tiêu biểu như: BMW, Shell, Nike, Coca Cola…

Tổ chức màu xanh lá – phức hợp

Tổ chức màu xanh lá được gọi là phức hợp, vì nó vẫn hoạt động với cơ cấu tổ chức hình tháp có tăng cường chức năng nhân viên, nhưng chú trọng hơn việc trao quyền cho nhân viên tuyến đầu.

Các nhà quản lý cấp cao và cấp trung được yêu cầu chia sẻ quyền lực một cách hiệu quả và từ bỏ một số quyền kiểm soát. Họ chuyển từ người làm, người giải quyết vấn đề và người hàn gắn thành người lãnh đạo – đày tớ. Tổ chức xanh lá được mô tả trực quan bằng hình ảnh “kim tự tháp ngược” – CEO ở phía dưới hỗ trợ các nhà quản lý cấp cao và cấp trung, còn những người này lại tiếp tục hỗ trợ nhân viên tuyến đầu.

Ví dụ điển hình cho tổ chức màu xanh là Southwest Airlines và Ben & Jerry’s.

Tổ chức màu xanh ngọc – cấp tiến 

Ngày nay, thế giới đang tiến tới một mô hình tổ chức cấp tiến, được xem như làn gió mới thổi bùng sinh khí: tổ chức màu xanh ngọc.

Các tổ chức màu xanh ngọc vận hành một cách có ý thức, hướng đến sự tự quản, trọn vẹn với những mục tiêu cấp tiến. Đây là nơi mà hệ thống phân cấp của kim tự tháp gần như sụp đổ hoàn toàn, nhường chỗ cho tư do, linh hoạt trong quản lý và vận hành.

Ở tổ chức xanh ngọc, sức sáng tạo và khả năng của từng nhân viên được tôn vinh tối đa. Mỗi con người là chính mình, được thể hiện mình một cách triệt để vì mục tiêu chung của tổ chức.

Có thể nói tổ chức màu xanh ngọc xây dựng hệ sinh thái tuyệt đẹp và không ngừng tiến hóa, không ngừng chuyển động, mang theo cả dấu ấn cá nhân và trí tuệ tập thể.

tổ chức, xanh ngọc
Tổ chức màu xanh ngọc – mô hình lý tưởng của tương lai?

Tổ chức theo màu gì phụ thuộc rất nhiều vào tầm nhìn và quan điểm của lãnh đạo. Không có mô hình nào tốt nhất, chỉ có mô hình phù hợp nhất.

Cũng không có tổ chức nào 100% màu hổ phách hay 100% màu xanh lá, mà luôn có sự pha trộn các màu tùy hoàn cảnh.

Ở thì hiện tại, phát triển theo mô hình xanh ngọc chính được xem là bước đi phù hợp nhất

Còn bạn, tổ chức của bạn có màu gì?

Hoàng Khánh Linh

Theo Act Impact

 

Có thể bạn quan tâm:

Phù hợp vs. đa dạng – chiến lược tuyển dụng nào tốt hơn cho doanh nghiệp?

Đâu là KPI của một HR xuất sắc? – Chia sẻ từ người phụ nữ giàu ảnh hưởng nhất Tập đoàn Alibaba