2020 được xem là một năm “thảm họa” đối với đời sống xã hội, con người và nền kinh tế toàn cầu. “Thảm họa” khi dịch bệnh lây lan làm mất đi biết bao nhiêu con người vô tội để lại những mảnh đời bơ vơ không nơi nương tựa. “Thảm họa” khi con người bị giãn cách xã hội, hàng hóa không lưu thông kéo theo cả nền kinh tế trì trệ tuột dốc thảm hại. “Thảm họa” khi con người mất việc, đời sống bế tắc và cả những đợt thiên tai kinh hoàng làm ảnh hưởng đến đời sống vật chất và tinh thần của người dân một cách nặng nề. 

Thật may, Việt Nam đã kịp thời đứng lên “chống dịch như chống giặc” để quay về một đời sống “bình thường mới” mà con người nên thích nghi dù rằng vẫn còn rất nhiều khó khăn phía trước. Các ngành kinh tế thị trường trọng điểm cũng không phải ngoại lệ trước sự ảnh hưởng nặng nề của dịch bệnh và thiên tai. Thị trường sản phẩm công nghiệp dù được xem là thị trường chủ lực của nước ta nhưng vẫn còn khá nhiều chông chênh bên cạnh một vài lợi thế trước mắt. 

Ngày Thủ Tướng ban hành giãn cách xã hội trên toàn đất nước Việt Nam tưởng chừng như đơn giản là ở nhà chống dịch, nhưng đằng sau đó là bài toán về nỗi lo kinh tế, nỗi lo công việc. Vẫn biết việc phòng chống dịch là điều quan trọng tiên quyết nhưng không ai lường trước được hậu quả mà dịch bệnh đã và đang gây ra. Hàng hóa ùn ứ, không lưu thông, công nhân viên mất việc. Nền kinh tế giảm sút trầm trọng tưởng như không lối thoát. Quý I năm 2020 thực sự là khoảng thời gian đen tối đáng nhớ của tất cả người dân trên toàn thế giới.

Quý II khởi sắc hơn đối với đồng bào Việt Nam khi Chính Phủ đã dần kiểm soát được tình hình dịch bệnh với các biện pháp phòng chống quyết liệt, chủ động và nhanh chóng. Chính nhờ sự hiệu quả trong công tác phòng dịch đã giúp nước ta dần trở lại với đời sống “bình thường mới” – vừa làm việc vừa cảnh giác phòng dịch. Đây cũng là tín hiệu đáng mừng cho toàn ngành kinh tế nước ta cũng như thị trường sản phẩm công nghiệp vốn đóng góp tỷ trọng không nhỏ trong nền kinh tế nước nhà. 

Ngành công nghiệp hóa chất (Nguồn: Mỡ chịu nhiệt)
  • Tính tới tháng 05/2020: 

Đây là giai đoạn mà cả nước đã phần nào kiểm soát và ngăn chặn được dịch bệnh trong làn sóng COVID thứ 1. Đời sống kinh tế và xã hội đã dần đi vào quỹ đạo ổn định. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) cả nước tính tới tháng 05/2020 đã đạt mức tăng 11.2% so với tháng 04/2020, mặc dù vẫn thấp hơn cùng kỳ năm ngoái 3.1%. Tuy nhiên, đây thực sự là một nỗ lực rất lớn của toàn ngành toàn dân khi vừa chống dịch, vừa dốc sức duy trì nền kinh tế không bị tuột dốc. 

(Chỉ số sản xuất công nghiệp IIP: chỉ số này xác định tốc độ tăng trưởng của nền sản xuất công nghiệp dựa vào khối lượng sản phẩm sản xuất.) 

Mặc dù không đạt được mức tăng cao so với mức tăng cùng kỳ 2019, nhưng đây là các ngành chủ chốt giúp nền kinh tế cả nước trụ vững với mức tăng 1% so với cùng kỳ 2019. 

  • Ngành chế biến, chế tạo tăng 2.2% so với cùng kỳ năm 2019 tăng 10.9%. 
  • Ngành cung cấp nước, hoạt động quản lý và xử lý rác thải, nước thải tăng 2.9%. 
  • Ngành sản xuất và phân phối điện tăng 2.6%. 
  • Riêng ngành khai khoáng có mức giảm 8.1%. 

Cụ thể, đây là một số ngành công nghiệp có các loại sản phẩm tăng khá trong thời dịch khốc liệt so với cùng kỳ năm 2019: sản xuất thuốc, hóa dược và dược liệu tăng 25,9%; sản xuất than cốc, sản phẩm dầu mỏ tinh chế tăng 12,9%; sản xuất giấy và sản phẩm từ giấy tăng 9,3%; sản xuất hóa chất và sản phẩm hóa chất tăng 9,1%; khai thác quặng kim loại tăng 7,6%; sản xuất sản phẩm thuốc lá tăng 6,6%… 

Ngành công nghiệp chế tạo, sản xuất ô tô (Nguồn: Baodautu.vn)

Bên cạnh những ngành công nghiệp và mặt hàng sản phẩm tăng nhẹ hoặc khá trong thời dịch, các ngành công nghiệp khác đã chịu thiệt khi chỉ số giảm mạnh do nguồn cung nguyên vật liệu đầu vào bị hạn chế. Các quốc gia khác vẫn đang trong tình hình đóng cửa biên giới, hạn chế tất cả các chuyến bay dẫn đến thiệt hại cho các ngành sản xuất công nghiệp liên quan tại Việt Nam. 

Cụ thể như một số sản phẩm công nghiệp chủ lực của nước ta bị giảm sâu trong 05 tháng đầu năm so với cùng kỳ 2019 như: ô tô giảm 26,9%; đường kính giảm 25,4%; bia giảm 24,5%; xe máy giảm 15,6%; dầu thô khai thác giảm 13,7%; khí đốt thiên nhiên dạng khí giảm 10,4%; sắt thép thô giảm 9,7%… 

  • Sản xuất công nghiệp dần phục hồi 06 tháng cuối năm 2020

06 tháng cuối năm mặc dù vẫn còn rất nhiều khó khăn khi cả nước lại phải trải qua làn sóng COVID thứ 2 và những đợt bùng phát nhỏ lẻ, trạng thái “bình thường mới” đã phần nào giúp chúng ta vừa sản xuất, vừa chống dịch góp phần cải thiện và đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế. 

Công nghiệp sản xuất găng tay nhựa (Nguồn: baotintuc.vn)

Cụ thể, tại thành phố Hồ Chí Minh – bốn ngành hàng trọng yếu (cơ khí chế tạo; điện tử; hóa chất – cao-su – nhựa; chế biến tinh lương thực, thực phẩm) vẫn duy trì được mức tăng 2.5% so với cùng kỳ góp phần tăng 2.1% chỉ số toàn ngành. Một mức tăng không quá cao nhưng là một nỗ lực đáng ghi nhận trong tình hình thế giới đang bị hoành hành bởi dịch bệnh. 

Đặc biệt, điện tử là ngành hàng có tốc độ tăng trưởng cao nhất đạt được 17.9% so với cùng kỳ năm ngoái. Điều này dễ hiểu bởi tình hình dịch bệnh hạn chế con người ra ngoài, các ngành nghề buôn bán online phát triển mạnh làm nhu cầu thị trường tăng mạnh hơn. Các mặt hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử đạt kim ngạch xuất khẩu 11,3 tỷ USD, tăng 26,2% so cùng kỳ năm 2019.

Nhờ tình hình chống dịch tốt trong khi thị trường các nước còn đang đóng cửa, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa của thành phố tăng 1,1% so cùng kỳ năm trước; trong đó, xuất khẩu tăng 5,2% và nhập khẩu giảm 2,3%. Trung Quốc, Hoa Kỳ, Hongkong, thị trường Châu Âu,…vẫn là các thị trường xuất khẩu lớn của các doanh nghiệp TPHCM. Kim ngạch xuất khẩu đến Trung Quốc và thị trường Châu Âu tăng 28.1% và 1.7% so với cùng kỳ năm 2019, chiếm 26.3% và 12.8% tổng kim ngạch xuất khẩu. 

Riêng tại thủ đô Hà Nội tính đến hết tháng 10 năm 2020, chỉ số công nghiệp toàn ngành tăng 4.4% so với cùng kỳ năm trước với các ngành chiếm tỉ trọng lớn như công nghiệp chế biến, chế tạo; sản xuất và phân phối điện, cung cấp nước và xử lý rác thải, nước thải. Thời điểm cuối năm gần kề Tết đến, đây là dịp mà người dân có nhu cầu sắm sửa tiêu dùng chào đón các kỳ nghỉ lễ, Tết Dương Lịch và Tết Nguyên đán. Các doanh nghiệp cũng gia tăng hết công suất để đáp ứng nhu cầu sử dụng gia tăng. 

Ngành hàng công nghiệp chế biến thực phẩm (Nguồn: Tìm việc 365)

Cũng giống như TPHCM, dịch bệnh làm cho mọi người ở nhà nhiều hơn. Nhu cầu về lương thực, thực phẩm cũng như các ngành hàng thiết bị điện tử tại Hà Nội cũng tăng cao dẫn đến nhu cầu sản xuất khởi sắc hơn. Vào tháng 10, sản xuất chế biến thực phẩm tăng 6,5% so với tháng trước và tăng 13% so với cùng kỳ năm trước.

Số liệu này cho sản xuất thuốc lá là tăng 4,1% và tăng 10,1%; chế biến gỗ tăng 7,2% và tăng 15,1%; thuốc, hóa dược và dược liệu tăng 5,3% và tăng 7,2%; sản phẩm từ khoáng phi kim loại tăng 6,2% và tăng 11,6%; sản phẩm từ kim loại đúc sẵn tăng 3,8% và tăng 7,2%; sản phẩm điện tử, máy vi tính tăng 9,6% và tăng 20%; sản xuất thiết bị điện tăng 10,9% và tăng 7,9%.

Nhu cầu thị trường nhộn nhịp trở lại, đơn hàng sản xuất ngày càng nhiều giúp tạo công ăn việc làm cho các công nhân viên trong các doanh nghiệp công nghiệp thời điểm gần kề cuối năm. Đây có lẽ là một trong những điểm khá quan trọng mà người làm tuyển dụng trong các doanh nghiệp công nghiệp cần nên lưu ý để có tính dự trù và lên kế hoạch nhân sự cho hợp lý. 

Nhìn chung 10 tháng đầu năm 2020, chỉ số sử dụng lao động của các doanh nghiệp công nghiệp giảm 1,7% so với cùng kỳ năm trước, trong đó lao động đang làm việc trong doanh nghiệp khu vực Nhà nước giảm 4,8%; khu vực ngoài Nhà nước giảm 1,9%; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài giảm 0,6%. 

Tình hình sản xuất khó khăn dẫn đến nguồn cung lao động giảm lại, chính sách phúc lợi và tiền lương đâu đó sẽ giảm theo phần nào sẽ gây khó khăn cho người lao động. Tuy nhiên, nếu các doanh nghiệp tìm được cho mình các giải pháp cải tiến chất lượng sản phẩm trong dài hạn, nâng cao tay nghề người lao động,…thì sẽ nhanh chóng vực dậy nền kinh tế trong thời kỳ tái mở cửa sắp tới. 

THAM KHẢO:

Sản xuất công nghiệp tìm đường về đích

Chỉ số sản xuất công nghiệp hàng tháng 2020