Bất chấp thỏa thuận, cả hai bên cảnh báo rằng “những thay đổi lớn” sẽ đến từ ngày 1 tháng 1 đối với người dân và doanh nghiệp trên khắp châu Âu.

Brexit G Christopher Furlong

Liên minh châu Âu và Anh hôm thứ Năm đã đồng ý một thỏa thuận thương mại hậu Brexit sau gần 10 tháng đàm phán quanh co để điều chỉnh các mối quan hệ khi Anh rời khỏi thị trường duy nhất.

Đây là những gì chúng ta biết cho đến nay về hiệp ước 2.000 trang – vẫn chưa được công bố – bao gồm các lĩnh vực từ đánh bắt cá đến cạnh tranh trong tương lai sau ngày 31 tháng 12.

Thuế quan

Thỏa thuận có nghĩa là sẽ không có thuế quan hoặc hạn ngạch đối với hàng hóa được sản xuất tại Anh và EU giữa hai bên.

Hàng xuất khẩu của Anh vẫn phải tuân thủ các tiêu chuẩn về sức khỏe và an toàn của EU và có các quy tắc nghiêm ngặt quản lý các sản phẩm được sản xuất với các bộ phận có xuất xứ bên ngoài EU hoặc Anh.

London đã ca ngợi việc không có thuế quan là một điểm tích cực chính của thỏa thuận – nhưng nó chỉ đơn giản giúp duy trì một phần lợi ích mà Anh đã được hưởng với tư cách là thành viên của khối liên minh.

Đánh bắt cá

Khả năng tiếp cận tương lai của ngư dân EU tới vùng nước giàu có của Anh là một trong những vấn đề gai góc nhất và dễ gây tranh cãi về mặt chính trị – là mảnh ghép cuối cùng của câu đố trước khi thỏa thuận được công bố.

Anh khẳng định muốn giành lại toàn quyền kiểm soát vùng biển của mình trong khi các quốc gia ven biển EU tìm cách đảm bảo các đội tàu của họ có thể tiếp tục đánh bắt trong vùng biển của Vương quốc Anh.

Cuối cùng, hai bên đã đạt được một thỏa hiệp là các tàu thuyền của EU dần từ bỏ 25% hạn ngạch hiện tại của họ suốt 5 năm rưỡi trong giai đoạn chuyển đổi.

Sau đó, sẽ có các cuộc đàm phán hàng năm về lượng cá mà các tàu của EU có thể lấy từ vùng biển của Anh – và nếu Brussels không hài lòng, Brussels có thể áp đặt các biện pháp kinh tế chống lại Vương quốc Anh. 

Sân chơi bình đẳng

Một trở ngại lớn khác là các quy định về “sân chơi bình đẳng” mà EU kiên quyết áp dụng để ngăn các công ty Anh có lợi thế hơn các đối thủ châu Âu nếu London hạ thấp các tiêu chuẩn trong tương lai hoặc trợ cấp cho các ngành công nghiệp.

Vương quốc Anh đã đấu tranh hết sức để tránh có một hệ thống trong đấtt nước của họ, có thể thấy Brussels có thể buộc nước Anh tuân theo các quy tắc của mình về các vấn đề như quy định về môi trường hoặc lao động và viện trợ của nhà nước.

Nhưng chính phủ Anh thừa nhận thỏa thuận cho phép một trong hai bên đưa ra “các biện pháp đối phó nếu họ tin rằng họ đang bị thiệt hại” tùy thuộc vào trọng tài.

Hải quan

Anh sẽ rời khỏi liên minh thuế quan của EU cùng với thị trường đơn nhất vào cuối năm, có nghĩa là các doanh nghiệp phải đối mặt với sự quan liêu trong thủ tục xuất nhập khẩu.

Vương quốc Anh cho biết thỏa thuận cho phép thông qua các đối tác đáng tin cậy có thể cắt giảm tình trạng quan liêu của cả hai bên, nhưng vẫn chưa thấy điều này có thể được áp dụng rộng rãi đến mức nào.

Hệ thống an ninh

EU cho biết thỏa thuận này “thiết lập một khuôn khổ mới cho việc thực thi pháp luật và hợp tác tư pháp trong các vấn đề luật hình sự và dân sự”.

London cho biết thỏa thuận sẽ quan sát hai bên chia sẻ DNA, dấu vân tay và thông tin chi tiết về hành khách và quan sát họ hợp tác thông qua Europol của EU.

Brussels nói rằng “hợp tác an ninh có thể bị hoãn lại trong trường hợp Anh vi phạm cam kết tiếp tục tuân thủ Công ước Nhân quyền Châu Âu”.

‘Thay đổi lớn’

Bất chấp thỏa thuận, cả hai bên cảnh báo rằng “những thay đổi lớn” sẽ đến từ ngày 1 tháng 1 đối với người dân và doanh nghiệp trên khắp châu Âu.

Công dân của Vương quốc Anh và Liên minh Châu Âu sẽ không còn được hưởng quyền tự do di chuyển để sinh sống và làm việc giữa hai bên.

Brussels cho biết: “Sự di chuyển tự do của con người, hàng hóa, dịch vụ và vốn giữa Vương quốc Anh và EU sẽ chấm dứt.

“EU và Vương quốc Anh sẽ hình thành hai thị trường riêng biệt; hai không gian pháp lý và quản lý riêng biệt. Điều này sẽ tạo ra các rào cản đối với thương mại hàng hóa và dịch vụ cũng như sự di chuyển và trao đổi xuyên biên giới không còn tồn tại ở ngày.”