Hẳn không ai làm việc trong ngành công nghiệp là không nhận thức được tầm quan trọng của ngành công nghiệp hỗ trợ (CNHT) đối với nền kinh tế thị trường. Hãy cùng đọc qua ví dụ sau đây để hiểu rõ hơn.

Ngành công nghiệp luyện kim tại Việt Nam chưa thật sự phát triển. Hiện nay, các doanh nghiệp trong nước khó có thể tự mình sản xuất các chi tiết máy móc có độ bền và độ cứng cao như piston của động cơ xe máy. Ngoài bộ phận piston, Việt Nam còn phải nhập khẩu rất nhiều bộ phận và chi tiết động cơ khác để sản xuất ra bất kỳ một sản phẩm hoàn chỉnh. Việc nhập khẩu các bộ phận máy móc đầu vào khiến cho chi phí bị đẩy cao vì thuế quan, kho bãi, chất lượng sản phẩm và những phí tổn khác. 

Ngành CNHT nội địa kém phát triển còn dẫn đến việc phụ thuộc nguồn cung nguyên vật liệu đầu vào từ các quốc gia khác. Nguyên liệu thiếu hụt, đơn hàng kém chất lượng, không đảm bảo tiến độ sản xuất là những thách thức mà các doanh nghiệp thường hay gặp phải. Thế mới thấy được vai trò và tầm quan trọng của ngành công nghiệp hỗ trợ trong nền công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước để tạo ra các mảng sản phẩm chủ lực cho nước ta. 

Vậy công nghiệp hỗ trợ là ngành nghề như thế nào? Bạn đã hiểu đúng khái niệm, phân loại và vai trò của CNHT đối với nền kinh tế, nhu cầu nhân lực và đời sống xã hội của nước ta? Hãy cùng tìm hiểu nhé. 

Công nghiệp hỗ trợ – bạn đã biết? 

Có nhiều cách hiểu và giải thích khác nhau về ngành CNHT. Trong bài viết này, CNHT có thể được tóm gọn như sau:

“Công nghiệp hỗ trợ là khái niệm chỉ toàn bộ những sản phẩm công nghiệp có vai trò hỗ trợ cho việc sản xuất các thành phẩm chính. Đó có thể là linh kiện, phụ liệu, phụ tùng, sản phẩm bao bì, và cũng có thể bao gồm cả những sản phẩm trung gian, những nguyên liệu sơ chế,…”

Để dễ hình dung, hãy cùng xem qua vài ví dụ sau:

  • Các linh kiện, chi tiết máy móc, phụ tùng (piston, bugi, lốp xe, má phanh,…) để sản xuất thành chiếc xe máy. 
  • Bộ lọc, phích cắm điện, thùng giặt, khung máy,…là phụ kiện để sản xuất thành chiếc máy giặt. 
  • Sợi, dệt, vải vóc là nguyên vật liệu để làm nên chiếc áo, cái quần,…
cong-nghiep-ho-tro
Nguồn: Tạp Chí Công Thương

Vậy, CNHT có thể phân loại thành 03 nhóm chính:

  • Nhóm 1: CNHT cung cấp máy móc, thiết bị, công cụ cho nhiều ngành công nghiệp khác nhau. 
  • Nhóm 2: CNHT cho công nghiệp chế biến cung cấp nguyên phụ liệu cho công nghiệp chế biến như dệt may, da để sản xuất đồ da như giày, ví, thắt lưng,…
  • Nhóm 3: CNHT cho công nghiệp lắp ráp, cung cấp linh kiện, phụ tùng cho ô tô, xe máy, điện tử…. 

Trước đây, nguồn nhân lực yêu cầu cho Nhóm 2 không quá cao. Tuy nhiên, thời kỳ sản xuất với quy mô và đòi hỏi tiêu chuẩn chất lượng cao đã đưa ra những thách thức về tay nghề và trình độ tương xứng cho nhóm này. 

Nhóm 3 đòi hỏi lao động có tay nghề kỹ thuật cao và chuyên môn cứng cáp vì sản phẩm chủ yếu là các loại linh kiện điện tử, kim loại, cao su liên quan đến các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế. 

Vai trò của ngành CNHT đối với ngành sản xuất công nghiệp nói chung và sự phát triển kinh tế Việt Nam nói riêng

Nhiều người có suy nghĩ sai lầm rằng ngành CTHT chỉ hỗ trợ những thiết bị, linh kiện nhỏ lẻ so với những sản phẩm hoành tráng trên thị trường hiện nay. Đó là lý do vì sao ngành CNHT tại Việt Nam vẫn mãi kém phát triển và không đủ nguồn cung để đáp ứng nhu cầu thị trường trong và ngoài nước. 

CNHT kém phát triển dẫn đến giá thành sản phẩm cao: CNHT nội địa không đủ năng lực cung cấp các sản phẩm chất lượng đủ tiêu chuẩn buộc các doanh nghiệp phải nhập khẩu nguồn nguyên liệu đầu vào từ nước ngoài. Chưa kể nguồn linh kiện, phụ kiện đa chủng loại nhập khẩu từ nhiều nơi gây tốn các chi phí về vận chuyển, kho bãi, thuế quan, bảo hiểm và hàng ngàn các loại phí không tên khác. Chi phí cao dẫn đến giá thành cao và sản phẩm CNHT nội địa từ đó sẽ khó cạnh tranh với các thị trường nước khác. 

cong-nghiep-ho-tro-kem-dan-den-gia-thanh-san-pham-noi-dia-cao
Giá thành sản phẩm nội địa cao sẽ khó cạnh tranh với hàng nhập khẩu (Nguồn: Vnexpress)

CNHT nội địa kém dẫn đến việc phụ thuộc nguồn cung nhập khẩu: sản phẩm CNHT nội địa không cung cấp được đơn hàng với chất lượng và số lượng như doanh nghiệp đề ra buộc họ phải nhập khẩu phần lớn nguyên liệu phụ trợ từ nước ngoài. Việc này sẽ khiến cho chiến lược doanh nghiệp nội địa bị phụ thuộc rất nhiều bởi các nguồn ngoài nước và nhiều rủi ro nếu các doanh nghiệp phụ trợ có các vấn đề về phá sản, chấm dứt hợp đồng. 

CNHT nội địa kém phát triển thì các ngành công nghiệp chính sẽ thiếu sức cạnh tranh với đối thủ: như đã được đề cập, CNHT nội địa yếu kém thì các doanh nghiệp sẽ nhập khẩu nguồn nguyên liệu phụ trợ từ nước ngoài. Việc này dẫn đến rủi ro về tiến độ giao nhận hàng và ảnh hưởng chung đến toàn đơn hàng sản xuất chính. Vì lý do này, các doanh nghiệp sản xuất chính sẽ khó lòng cạnh tranh với các đối thủ chính trên thương trường, phạm vi giới hạn lại ở một số ngành và dẫn đến tác động xấu đến toàn ngành kinh tế Việt Nam. 

cong-nghiep-ho-tro-nganh-san-xuat-oto
Nguồn: Vnexpress

CNHT góp phần giải quyết việc làm nội địa: Không thể phủ nhận rằng CNHT đã đóng góp phần trăm rất lớn vào nhu cầu giải quyết việc làm của nhân lực nước ta. Cụ thể theo số liệu của Bộ Công Thương ghi nhận vào năm 2018, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo đã tạo việc làm cho hơn 550.000 lao động. 

Trong khi đó, nhóm ngành công nghiệp dệt may, da giày, cơ khí chế tạo, điện tử – tin học, chế biến gỗ tạo việc làm cho hơn 864.000 lao động, chiếm 77.2% lao động toàn ngành. Mặc dù nhân lực trình độ cao cho ngành CNHT vẫn còn khá thấp nhưng phần nào đã giải quyết và thu hút lao động dư thừa trên các địa bàn sản xuất của doanh nghiệp và khu vực vùng ven lân cận. 

CNHT giúp nước ta thu hút dòng vốn FDI: Trước diễn biến phức tạp của tình hình COVID trên toàn thế giới buộc nhiều nước đã và đang sắp xếp cho việc dịch chuyển và đầu tư sang thị trường Việt Nam. Đây quả là tin tức tốt lành cho nền kinh tế đang vẫn còn nhiều thách thức và cạnh tranh với đối thủ toàn cầu. Ngoài ra, đây còn là cơ hội có một không hai để các doanh nghiệp vừa và nhỏ thể hiện bản lĩnh dám “xông pha” và “thử sức” với thị trường thế giới nhộn nhịp.

CNHT thúc đẩy việc chuyển giao công nghệ kỹ thuật tiên tiến:  Muốn phát triển và tiến bước với bất kỳ ngành nghề nào cũng đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư chất xám, kỹ năng và tay nghề kỹ thuật cao để cạnh tranh với các đối thủ toàn cầu. CNHT cũng không phải ngoại lệ. Không chỉ giúp doanh nghiệp nói riêng có thể tiếp cận với những công nghệ tiên tiến mới nhất, CNHT còn giúp chuyển giao công nghệ đột phá mới cho cả ngành kinh tế Việt Nam nói chung. Dưới áp lực cạnh tranh cực kỳ gay gắt, các doanh nghiệp CNHT phải chứng tỏ tiềm năng có thể cung cấp linh kiện, phụ liệu để có thể cạnh tranh với hàng nhập khẩu.

cong-nghiep-ho-tro-san-xuat-may-moc-linh-kien

Trên đây là một vài khái niệm cơ bản và súc tích nhất để giúp các bạn có thể hiểu được thế nào là ngành công nghiệp phụ trợ và vai trò của ngành đối với con người, xã hội và nền kinh tế Việt Nam. Sự phát triển của ngành CNHT giúp lan truyền giá trị và chất lượng đến những ngành công nghiệp sản xuất thành phẩm khác. Ngoài ra, CNHT phát triển mạnh còn góp phần đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa theo hướng vừa mở rộng vừa thâm sâu.

Nguồn số liệu:

CƠ HỘI CHO CÔNG NGHIỆP PHỤ TRỢ VIỆT NAM

THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ