Đứng trước làn sóng dịch chuyển mạnh mẽ của các doanh nghiệp và dòng vốn FDI đổ vào Việt Nam khi đại dịch COVID diễn ra, mới thấy công nghiệp hỗ trợ (CNHT) thực sự là cơ hội lớn cho chúng ta đón lấy và phát triển. Tuy nhiên, CNHT sẽ phải đối mặt với rất nhiều thử thách khi chúng ta “chinh chiến” trên thị trường toàn cầu một cách nghiêm túc. Vậy thực trạng ngành CNHT ở Việt Nam hiện nay như thế nào và những thách thức mà ngành đang đối mặt là gì để có thể hội nhập thị trường toàn cầu? 

Công nghiệp hỗ trợ tại Việt Nam vẫn đang gặp nhiều thách thức. (Nguồn: Thời Báo Ngân Hàng)

Thực trạng ngành công nghiệp hỗ trợ tại Việt Nam 

  • Quy mô nhỏ, chưa hoàn chỉnh 

Việt Nam đón nhận tin vui khi đã và đang là một trong những điểm đến lý tưởng của các nhà đầu tư nước ngoài có ý định rút khỏi Trung quốc. Tuy nhiên, quy mô doanh nghiệp còn nhỏ lẻ và cơ cấu chưa hoàn chỉnh không đáp ứng được các tiêu chuẩn cả về chất lẫn lượng. 

Không đợi đến khi đại dịch COVID diễn ra, các tập đoàn đa quốc gia đã có kế hoạch nghiên cứu và nhắm đến thị trường Việt Nam thời gian gần đây. Thế nhưng, CNHT của Việt Nam hầu như không thể đáp ứng và có nguy cơ chuyển giao qua những khu vực đủ tiềm lực hơn như Thái Lan, Indonesia, Ấn Độ, …

quy-mo-cong-nghiep-ho-tro-tai-viet-nam-nho-le
Quy mô ngành còn nhỏ lẻ và chưa hoàn chỉnh

Quy mô doanh nghiệp Việt Nam còn nhỏ lẻ chỉ đủ đáp ứng những đơn hàng nhỏ, số lượng ít hay linh kiện rời rạc. Đối với những đơn hàng số lượng lớn, chất lượng công nghệ cao hơn hay đòi hỏi cả cụm linh kiện thì Việt Nam không có khả năng cung cấp. Điều này sẽ gây khó khăn cho các tập đoàn đa quốc gia đối với các doanh nghiệp CNHT không thể sản xuất linh kiện hay phụ tùng trong một chuỗi công đoạn hoàn chỉnh. 

  • Chưa được tiếp cận khách hàng tiềm năng

Như đã nói, doanh nghiệp CNHT tại Việt Nam chủ yếu là doanh nghiệp vừa và nhỏ, cơ hội được tiếp cận và chào sản phẩm đối với khách hàng tiềm năng còn nhiều hạn chế. Điều này rất cần sự hỗ trợ và giúp sức từ Chính Phủ và những ban ngành liên quan làm “chiếc cầu kết nối” các doanh nghiệp CNHT với nhau. 

  • Giá sản phẩm cao khó cạnh tranh 

Thường mọi người vẫn nghĩ nhân công thị trường Việt Nam giá rẻ thì chi phí và giá thành sản phẩm – cụ thể là sản phẩm của ngành CNHT sẽ cạnh tranh trên thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, thực trạng hiện nay cho thấy Việt Nam rất khó để cạnh tranh về giá do chi phí sản xuất khá cao, kể cả khi đạt yêu cầu về chất lượng và chủng loại sản phẩm. 

Giá sản phẩm ngành CNHT còn cao

Do đó, thị trường CNHT cần nhanh chóng kêu gọi sự giúp đỡ đầu tư để cắt giảm chi phí sản xuất, hạ giá thành bên cạnh nâng cao chất lượng sản phẩm. Đó là một trong những thách thức quan trọng tiên quyết mà ngành CNHT cần xem xét và hành động ngay lập tức. 

Thách thức khẩn cấp từ thị trường 

Việt Nam – cụ thể là ngành công nghiệp hỗ trợ đang đứng trước cơ hội rất lớn để dồn lực và thay đổi cục diện sản xuất ngành CNHT trên toàn cầu. Tuy nhiên, liệu nước ta có vượt qua tất cả thách thức, đổi mới và thay đổi để đạt được mục tiêu mong muốn và thu hút tổng nguồn vốn FDI khổng lồ ngoài kia. Đâu là những hành động mà chúng ta cần khẩn cấp thực hiện để đuổi kịp và đáp ứng nhu cầu từ các tập đoàn đa quốc gia?

  • Chính sách cần thiết thực, kịp thời, đủ mạnh

Nếu như nhìn sang “người bạn láng giềng” Thái Lan, hẳn ai ai cũng đồng ý rằng họ đã kịp thời ứng dụng những chính sách thiết thực và cứng rắn để có thể hồi phục, giữ chân và thu hút nguồn vốn FDI. Nếu Việt Nam vẫn trong trạng thái “trễ, ì ạch” và chờ đợi các nhà đầu tư tự tìm đến mình thì sẽ không bao giờ có thể đi lên và cạnh tranh với các nước lân cận. 

Các chính sách hỗ trợ nguồn vốn, trau dồi công nghệ kỹ thuật và kết nối doanh nghiệp với các tập đoàn đa quốc gia sẽ góp phần tạo nên một thị trường CNHT năng động và sôi nổi. Phần lớn các doanh nghiệp CNHT đều bị động và không có quá nhiều thông tin về các nguồn vốn FDI, tập đoàn tiềm năng cần đầu tư và hỗ trợ. 

Ngoài ra, việc xúc tiến nhanh nhất có thể các dự án đầu tư về đất đai, cơ sở hạ tầng, thủ tục hành chính,… để các tập đoàn đa quốc gia luôn trong trạng thái sẵn sàng với cơ hội đang rộng mở tại thị trường Việt Nam cũng là giải pháp thiết thực lúc này. Nếu chúng ta không nỗ lực, nhanh chóng và hành động ngay lập tức, cơ hội sẽ đi qua và khó có khả năng cạnh tranh lại với các đối thủ sẵn có trên thị trường.

Phát triển tổ hợp/cụm liên kết doanh nghiệp

Như đã đề cập, thị trường CNHT tại Việt Nam nhỏ lẻ, rời rạc và chưa hoàn chỉnh dẫn đến việc cần nhập khẩu nhiều chủng loại linh kiện, phụ tùng và thiết bị khác nhau. Điều này rất khó cho các doanh nghiệp CNHT nội địa cạnh tranh lại với các cụm tổ hợp doanh nghiệp nước ngoài có khả năng cung cấp cụm linh kiện đồng bộ. 

Phát triển tổ hợp/cụm liên kết doanh nghiệp ngành CNHT

Do đó, để phát triển ngành CNHT, sự thành lập các tổ hợp doanh nghiệp và cụm liên kết công nghiệp là điều nên làm. Điều này sẽ giúp chúng ta có thể làm chủ “thế trận” và giảm khả năng phụ thuộc vào các doanh nghiệp sản xuất sản phẩm chính. CNHT phát triển theo cụm liên kết sẽ giúp các doanh nghiệp hoạt động tốt dưới dạng chuỗi cung ứng và từ đó dễ dàng thích nghi khi làm việc trên thị trường toàn cầu. 

  • Hình thành các trung tâm nghiên cứu phát triển 

Để ngành CNHT có thể phát triển và tăng trưởng trong dài hạn, những đề xuất thành lập các trung tâm nghiên cứu phát triển và hỗ trợ CNHT tại 3 miền Bắc Trung Nam nên được cân nhắc.

Những trung tâm này không đơn giản chỉ trưng bày công nghệ, hỗ trợ ngắn hạn mà còn nghiên cứu phát triển kế hoạch R&D trong dài hạn. Trung tâm còn là bàn đạp kết nối các tập đoàn đa quốc gia tiềm năng, đánh giá và hỗ trợ doanh nghiệp nội địa để từ đó đóng góp cả vào phát triển về giá trị gia tăng.

Trung Tâm Nghiên Cứu Phát Triển Liksin
  • Nâng cao hoạt động Marketing doanh nghiệp

Các doanh nghiệp nội địa không nên chỉ “ngồi một chỗ” và đợi sự kết nối từ Chính Phủ và các ban ngành liên quan. Họ phải cần tập trung và phát triển các hoạt động Marketing doanh nghiệp để thương hiệu có thể được nhận diện và thông tin trên thị trường. Rất nhiều thông tin kiến nghị rằng doanh nghiệp nội địa nắm bắt rất ít thông tin các tập đoàn FDI hoặc các nhà mua hàng có nhu cầu mua linh kiện. Họ không chủ động quảng bá hình ảnh, tham gia các buổi hội thảo công nghệ, các chương trình kết nối doanh nghiệp thì làm thế nào có thể tiếp cận được khách hàng tiềm năng? 

Ngoài ra, thông tin khan hiếm trên thị trường của doanh nghiệp nội địa cũng sẽ làm khó cho các tập đoàn FDI nếu muốn chủ động tìm kiếm và mở rộng nguồn cung nguyên liệu đầu vào. Do đó, thời đại công nghệ 4.0 đòi hỏi bất kỳ doanh nghiệp nào cũng phải đi đầu trong việc PR, quảng bá hình ảnh bên cạnh đảm bảo nguồn hàng chất lượng cao. 

Tạo gian hàng hoặc đăng ký thông tin tại sàn thương mại điện tử B2B chẳng hạn như sàn EI Industrial cũng là một cách tăng nhận diện trên nền tảng số cho doanh nghiệp.

  • Đầu tư nguồn nhân lực chất lượng cao

Khi mọi nguồn lực đã sẵn sàng từ nguồn thông tin hữu ích, vốn đầu tư, chuyển giao công nghệ nhưng nguồn nhân lực vẫn kém phát triển thì thị trường vẫn không thay đổi. Một trong những vấn đề cốt lõi của doanh nghiệp CNHT nội địa đó là nguồn nhân lực tay nghề thấp, không có khả năng quản trị, kỹ năng lãnh đạo hay tiếp thu sự chuyển giao công nghệ tiêu chuẩn cao. 

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là vấn đề quan trọng hàng đầu

Nắm bắt được vấn đề đó, các Trung Tâm Hỗ Trợ Phát Triển Doanh Nghiệp đã và đang tạo ra rất nhiều chương trình hỗ trợ, khóa học đào tạo chuyên sâu và nâng cao cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Các khoá học được trực tiếp giảng dạy bởi các chuyên gia tư vấn hàng đầu trong và ngoài nước, cung cấp những kiến thức trong việc hoạch định và thiết lập hệ thống quản trị sản xuất tại doanh nghiệp. Ngoài ra, khóa học còn giúp các nhân lực trụ cột nâng cao kỹ năng mềm gồm kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng lãnh đạo, đào tạo và phát triển nhân viên. 

THAM KHẢO:

THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ

NGÀNH CÔNG NGHIỆP PHỤ TRỢ VÀ BÀI TOÁN NGUỒN NHÂN LỰC THỜI KỲ CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0