Chip giả tăng đột biến do khan hiếm nguồn cung

Eiindustrial We
Chip giả tăng đột biến do khan hiếm nguồn cungChip giả là một trong những hệ quả lớn mà COVID-19 gây ra, khi nhiều thành phố công nghiệp phải đóng cửa, dẫn đến tình trạng thiếu hụt chip và linh kiện điện tử trên phạm vi toàn cầu.  Từ khi Vũ Hán phong thành vào đầu năm 2020, đại dịch COVID-19 tấn công thế giới từ cả hai phía của quy luật cung - cầu. Steve Calabria - nhà sáng lập Hiệp hội Phân phối Điện tử Độc lập (IDEA) tin rằng điều này khiến số lượng hàng điện tử giả mạo tăng vọt, dẫn đến hậu quả là tuổi thọ và độ tin cậy của thiết bị giảm sút do sử dụng linh kiện kém chất lượng.

Cung giảm, cầu tăng, hàng giả lộng hành

Hàng loạt nhà máy sản xuất phải đóng cửa do đại dịch, gây ra tình trạng khan hiếm nguồn cung của thành phẩm lẫn nguyên liệu thô. Trong khi đó, lượng cầu đối với các sản phẩm điện tử tăng vọt theo nhu cầu làm việc và học tập - thậm chí giải trí - trực tuyến. Khi không thể đi du lịch, ăn tối và tiệc tùng như trước nữa, mọi người cần nhiều thiết bị điện tử hơn để giải khuây tại nhà. Tác động tức thời của sự thiếu hụt này vô cùng rõ ràng. Hiện tại, rất khó mua được một chiếc card đồ họa mới. Thậm chí nhà sản xuất MSI đang “hồi sinh” dòng card Nvidia GT 730 từ tận đời 2014. Thành thật mà nói, GT 730 là một sản phẩm lỗi thời, chỉ cung cấp được một nửa hiệu suất so với card đồ họa tích hợp UHD của Intel và chưa bằng 1/5 hiệu suất của card GTX 950 năm 2015. Nhưng ít ra, nó cũng hoạt động và hiện tại, đây là điều quan trọng nhất. Tất nhiên, phục hồi một dòng sản phẩm cũ và dán nhãn chính xác cho nó - vào giai đoạn khan hiếm này - là hoàn toàn ổn. Nhưng phương án này chỉ phù hợp với các nhà sản xuất lớn, lâu đời như MSI. Họ sở hữu đường dây cung cấp, giấy phép hợp lệ - mặc dù cũ nhưng vẫn dùng tốt - cùng nhiều linh kiện lưu kho lâu ngày đang chờ được thu gom, phủi bụi và đưa vào sản xuất. Trong khi đó, nhiều công ty nhỏ và ít cẩn trọng hơn lại “thừa nước đục thả câu”, muốn giải cơn khát của thị trường bằng một phương án nhanh gọn, dễ dàng hơn nhiều: làm hàng giả.

Chip giả tạo nên hàng dỏm

Calabria cho biết: “Sự thiếu hụt chip trên toàn thế giới đã mở ra cánh cửa cho bọn tội phạm khai thác thị trường linh kiện điện tử". Ông nhận thấy những dấu hiệu ban đầu của rắc rối khi rất nhiều công ty mới toanh, chưa được doanh nghiệp nào trong ngành đánh giá, đã chào bán khối lượng đáng kể các linh kiện đang khan hiếm. Tất nhiên, đồ điện tử giả không phải là vấn đề gì mới mẻ. Kindle, iPhone và rất nhiều sản phẩm điện tử giả đã xuất hiện đầy rẫy trên các trang thương mại điện tử như Alibaba và AliExpress từ rất lâu rồi. Tuy nhiên, thị trường mục tiêu của chip giả hơi khác một chút. Thay vì đeo bám những người tiêu dùng muốn tiết kiệm tiền, chip giả hướng đến các dây chuyền sản xuất đang có nguy cơ đóng cửa hoàn toàn. Sản xuất một con chip giả dễ hơn làm giả toàn bộ sản phẩm, vì một thiết bị tiêu dùng cần có hệ điều hành, tích hợp phần cứng và nhiều thứ khác nữa. Sự phức tạp của một sản phẩm điện tử khiến những người tiêu dùng có hiểu biết nhận ra hàng giả ngay lập tức. Với những con chip được lắp đặt bên trong thì dễ dàng hơn nhiều, khi có rất ít hoặc thậm chí không có bất kỳ dấu hiệu rõ ràng nào cho thấy điều bất thường.
chip giả
Làm giả con chip dễ dàng và khó bị phát hiện hơn nhiều so với nhái cả thiết bị điện tử.
Một con chip giả có thể là hàng nhái giá rẻ, được sử dụng như linh kiện thay thế, hoặc có thể là một linh kiện chính hãng nhưng đã qua sử dụng, bị tháo rời khỏi bo mạch, làm sạch và ép trở lại để trông như mới. Dù là loại nào, những con chip này tuy ban đầu có thể hoạt động đủ tốt, nhưng lại hỏng sớm hơn các linh kiện chính hãng, chịu tải kém và không thể tồn tại trong môi trường mà sản phẩm gốc có thể chịu được.

Chip giả - "giải pháp" đầy rủi ro trong giai đoạn tuyệt vọng

Các công ty sản xuất quá hiểu về chip giả và thường có biện pháp chặt chẽ nhằm phát hiện và tránh chúng. Nhưng theo Diganta Das, một nhà nghiên cứu thiết bị điện tử giả mạo tại Trung tâm CALCE thuộc ĐH Maryland (Hoa Kỳ), những quy trình kiểm tra đó có thể bị bỏ qua khi doanh nghiệp phải đối mặt với vấn đề sống còn trong giai đoạn khó khăn này: sản xuất hoặc chết. Khi một công ty cần 5.000 linh kiện vào tuần tới để duy trì dây chuyền hoạt động, “bạn sẽ không tuân thủ các quy tắc xác minh nhà cung cấp hoặc tiến hành quy trình thử nghiệm" - ông cho biết.  Das nói thêm: vẫn còn quá sớm để nhận ra sự trỗi dậy của hàng giả nếu đọc các báo cáo chính thức, như cơ sở dữ liệu của Hiệp hội Đại lý Điện tử Quốc tế (Electronic Reseller's Association International - ERAI). Nhưng cũng giống như Calabria, ông tin rằng đang có sự gia tăng số lượng linh kiện giả trong chuỗi cung ứng, và tình trạng càng rõ ràng hơn trong những tháng tới, khi các công ty phải đối phó với nhiều vấn đề phát sinh do sử dụng linh kiện kém chất lượng. Vấn đề này không ảnh hưởng nhiều đến những gã khổng lồ công nghệ, vì họ mua linh kiện trực tiếp từ các xưởng đúc chip sản xuất hàng loạt. Rủi ro chủ yếu dành cho các công ty mua linh kiện theo lô nhỏ từ các nhà phân phối trong chuỗi cung ứng. Tuy nhỏ lẻ, nhưng những nhà phân phối này lại cung ứng cho nhiều nhà sản xuất trong ngành y tế, ô tô và quốc phòng. Một trong những nhà phân phối đó, AERI, đã phát hành một hướng dẫn tuyệt vời giúp nhận biết các linh kiện giả mạo, với nhiều hình ảnh minh họa hữu ích. Linh kiện chính hãng thường có các lỗ nhỏ ở một số vị trí nhất định trên chip; kẻ làm giả có khi quên mô phỏng những lỗ nhỏ này, lấp đầy chúng trong quá trình chà nhám và hoàn thiện lại (để giúp các bộ phận cũ trông như mới), hoặc làm nhái với kích thước, vị trí hay hình dạng sai. Do đó, những vết lõm này có thể xem như dấu hiệu phân biệt thật giả - như dải và sợi bảo mật trong tiền giấy.
chip giả, chip thật
Chip thật (trái) có nhãn và số hiệu khắc laser sắc nét. Còn trên chip giả, các chữ số được in lên.
Không phải lúc nào kiểm tra bề mặt vật lý cũng đủ để phát hiện ra hàng giả. Trong một số trường hợp, để phân biệt, chúng ta phải tháo rời linh kiện, kiểm tra chúng dưới kính hiển vi. Và tất nhiên, quy trình này tiêu tốn khá nhiều thời gian.    Những kẻ làm giả nhận thức rõ về áp lực thời gian mà các công ty phải đối mặt, và cẩn thận soạn lời “rao hàng” nhắm đúng mục tiêu này. Những lời chào mời như "Chúng tôi có 5.000 chiếc ngay trong kho nhưng công ty anh phải mua ngay hôm nay, chứ không để sang tuần sau được" có thể buộc một nhà sản xuất đang tuyệt vọng phải đưa ra quyết định nhanh chóng mà quên mất quy trình xác minh chuỗi cung ứng của mình. Tuy nhiên, đưa linh kiện giả vào quy trình sản xuất chỉ là giải pháp tình thế trong cơn khủng hoảng. Trong hầu hết các trường hợp, câu hỏi đặt ra là liệu công ty đó sẽ chọn mất tiền ngay bây giờ do sản xuất đình trệ, hay là mất tiền sau này khi phải thay thế sản phẩm, hầu tòa và thu hồi hàng loạt sản phẩm kém chất lượng.

Bến Hà

Theo Ars Technica

  Có thể bạn quan tâm:

Việt Nam và Đài Loan chạy đua bảo vệ ngành công nghiệp điện tử trong đại dịch

COVID-19 tái bùng phát tại Ấn Độ và Việt Nam, các nhà máy quốc tế có quay lại Trung Quốc?

 

Nội dung khác

Tầm quan trọng của quản trị chuỗi cung ứng trong sản xuất kinh doanh

Khi sự cạnh tranh trong kinh doanh ngày càng trở nên gay gắt thì mục tiêu chiếm lĩnh thị trường...

Vận tải đa phương thức là gì? Phân biệt Intermodal và Multimodal transport

Vận tải đa phương thức có vai trò quan trọng trong hoạt động thương mại, đáp ứng hoàn hảo những yêu cầu ngày càng phức tạp của thị trường vận tải trong nước và quốc tế.