Trong khi hầu hết các ngành công nghiệp bị ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch Covid-19, các công ty start up vẫn nhận được các khoản đầu tư. Dưới đây là những trao đổi với anh Hoàng Đức Trung – đối tác của VinaCapital, về những triển vọng cho các công ty khởi nghiệp sau đại dịch.

Năm nay, một số công ty khởi nghiệp đã thành công trong việc thu hút vốn đầu tư. Theo anh, điều gì khiến công ty khởi nghiệp tại Việt Nam có thể hấp dẫn các nhà đầu tư bất chấp đại dịch đến như vậy?

Một dấu hiệu tích cực cho thấy khi mức đầu tư vào các doanh nghiệp của Việt Nam trong 9 tháng đầu năm 2021 đã gần bằng mức đầu tư của năm 2020 với hơn 600 triệu USD. 

Covid đã cho ta bài học về vai trò quan trọng của số hóa đã thúc đẩy một sự chuyển dịch vốn đã bắt đầu từ trước. Bất kể lĩnh vực nào – tài chính ngân hàng, giáo dục, y tế hay tiêu dùng đều có rất nhiều cơ hội cho các startup tận dụng các tiềm năng nước nhà như nguồn nhân lực địa phương có giá cả phải chăng hay đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm từ nước ngoài nhằm tìm ra giải pháp cho các vấn đề của nền kinh tế.

Start up Việt Nam thu hút đầu tư mặc dù đại dịch

Dân số trẻ với mức độ sử dụng Internet và điện thoại thông minh ngày càng cao mang lại cho các startup Việt Nam một thị trường tiềm năng cho tất cả các sản phẩm và dịch vụ kỹ thuật số. Với làn sóng khởi nghiệp được coi là thế hệ thứ 3 như hiện nay, các nhà sáng lập cần biết cách kết hợp tốt giữa khả năng tiếp cận trong nước lẫn quốc tế. Có rất nhiều nhà sáng lập đã học tập và có kinh nghiệm làm việc tại các nước phát triển, điều đó là một lợi thế trong việc tìm ra các giải pháp trong khu vực. Ngoài ra, họ cũng có một cung lớn lực lượng lao động công nghệ tốt từ các trường đại học và tập đoàn lớn.

Thị trường mới nổi và non trẻ với dân số 100 triệu người với những vấn đề cần giải quyết trong một vài lĩnh vực như logistics, y tế, giáo dục đang chờ để được giải quyết.

Tại Việt Nam, nhờ sự quản lý khéo léo của Chính phủ đối với đợt bùng phát dịch đã giúp các hoạt động kinh tế phục hồi nhanh chóng so với nhiều nước khác trong khu vực. Trên thực tế, Việt Nam là một trong số ít nền kinh tế trên thế giới đạt mức tăng trưởng GDP dương vào năm 2020.

Và chúng tôi đã và đang chứng kiến sự hồi phục trong lĩnh vực sản xuất và xuất khẩu.

 Chính phủ cũng tăng chi tiêu công cho một loạt các dự án cơ sở hạ tầng như đường cao tốc, sân bay và bến cảng. Khoản chi này có thể đem lại lợi ích cho các công ty trong lĩnh vực xây dựng và vật liệu xây dựng?

Người dân vẫn tiếp tục các hoạt động mua sắm, đây là một dấu hiệu tốt khi đã có những lo ngại rằng nhu cầu sẽ giảm trong dịch, trong đó, thứ tự được ưu tiên mua sắm là đồ tạp hóa và thực phẩm tươi sống, sau đó là đồ gia dụng, sản phẩm chăm sóc gia đình và chăm sóc sức khỏe.

Trên thực tế, FMCG sẽ tiếp tục phát triển và doanh nghiệp được tăng doanh số bán hàng trực tuyến, cải thiện hệ thống bảo mật CNTT và mở rộng chuỗi cung ứng của họ.

Cuối cùng, nền kinh tế Việt Nam được thúc đẩy bởi chi tiêu tiêu dùng, chiếm gần 70% GDP. Doanh số bán lẻ phục hồi tốt trong quý 3 và sẽ tiếp tục tăng trưởng nhờ vào sự mở rộng của tầng lớp trung lưu và quá trình đô thị hóa của đất nước.

FMCG tiếp tục phát triển

Một số người coi COVID-19 là trở ngại cho mọi lĩnh vực và doanh nghiệp, bao gồm cả các công ty khởi nghiệp. Anh có nghĩ rằng nó cũng mang lại lợi thế cho các startup?

Covid đã chia startup thành 2 loại: zombie và người tồn tại. Đối với những công ty khởi nghiệp có khả năng thu hút vốn đầu tư mạo hiểm trong thời kỳ suy thoái, có khả năng sẽ bị giảm định giá, đặc biệt là đối với các giao dịch giai đoạn sau vì chúng thường được định giá tương đối cao trong các vòng trước đó. Trong trường hợp những công ty đã vững vàng, nhà sáng lập có thể chịu áp lực và rút lui, đẩy nhanh chiến lược tiếp cận thị trường hoặc bán tài sản không cốt lõi để mở thêm nhiều hướng đi hoặc tiến hành IPO để thanh khoản.

Do đó, chúng tôi kỳ vọng một số doanh nghiệp còn sống sót qua đại dịch sẽ có cơ hội tốt hơn để củng cố thị trường bằng cách huy động một khoản tiền lớn để phát triển và thu mua – sáp nhập.

Việt Nam đã có một số công ty ở giai đoạn cuối như VNG, TiKi, Momo và VNPay đã nắm bắt cơ hội trong bối cảnh đại dịch và sẽ phát triển hơn khi tình hình lắng xuống.

Việt Nam có những yếu tố cho sự phát triển tích cực trong tương lai, như dân số lớn, áp dụng số hóa nhanh chóng, đòi hỏi các dịch vụ trực tuyến và nhiều lĩnh vực công nghiệp áp dụng công nghệ mới để chuyển đổi vận hành và giải quyết các điểm khó khăn thực tế trong một loạt các lĩnh vực, từ giao thông vận tải, tài chính đến truyền thông, giải trí và bán lẻ. Những điều này sẽ thúc đẩy tăng trưởng của Việt Nam trong những năm tới và tạo cơ hội cho các nhà đầu tư.

Anh có nhìn nhận rằng các khoản đầu tư đó sẽ tăng khi đại dịch được kiểm soát?

Các nhà đầu tư sẽ ngày càng xem xét kỹ lưỡng các dự án đầu tư vì các rủi ro khách quan mới. Ví du như việc họ không thể gặp gỡ trực tiếp để xem xét hoạt động của các dự án hay đối thoại trực tiếp với các start up để có được lòng tin tốt hơn do Covid gây ra.

Đối với nhiều quỹ đầu tư, vẫn còn rất nhiều trở ngại, hoặc các nhà đầu tư có thể có nhiều lựa chọn hơn, thậm chí là dừng các khoản đầu tư mới.

Yếu tố chính làm chậm lại việc đầu tư mạo hiểm là định giá- không ai có thể biết mức định giá phù hợp cho một công ty tư nhân. Vào năm 2019, những người tham gia thị trường – nhà sáng lập và các quỹ đầu tư mạo hiểm (VC) – đã có một ý tưởng về một loạt series A, series B… nên được đánh giá dựa trên những thang đo khác nhau. Nhưng hiện nay có nhiều sự băn khoăn, mọi người thương thảo và cố gắng tìm ra mức giá cho mỗi giai đoạn đầu tư từ series A, B, C …và thậm chí cả giai đoạn đầu tư thiên thần. Tất cả đều cần nhiều thời gian hơn để định giá

Khi thị trường chứng khoán quay cuồng với hàng nghìn điểm giảm và tăng, điều đó rất khó hiểu đối với mọi người.

Tin xấu là chúng ta sẽ thấy áp lực định giá giảm. Tin tốt là nhiều VC sẽ xem đây là cơ hội để đầu tư và thậm chí có thể gia tăng các hoạt động giao dịch của họ.

Ở góc độ là một nhà đầu tư, anh nhìn nhận thế nào về tiềm năng của thị trường khởi nghiệp Việt Nam giữa và sau đại dịch?

Đại dịch đã thúc đẩy quá trình chuyển đổi kỹ thuật số ở Việt Nam, từ đó tạo nên sự phát triển của các doanh nghiệp liên quan đến Internet. Đây không phải là tạm thời, mà là sự thay đổi bền vững lâu dài trong trạng thái tiêu dùng.

Chúng tôi hy vọng sẽ có thêm nhiều hoạt động liên quan đến thương mại điện tử trong tương lai. Điều này cũng ảnh hưởng đến các công ty hậu cần và hy vọng nhiều startup sẽ tìm cách khắc phục hiệu quả của lĩnh vực đó.

Trong lĩnh vực ngân hàng và thanh toán, các ngân hàng đang khuyến khích sử dụng thanh toán không tiền mặt khi nhu cầu mua sắm online và giao đồ ăn ngày càng tăng gần 10 lần so với trước dịch.

Chăm sóc sức khỏe là lĩnh vực đi đầu trong đại dịch. Chúng tôi hy vọng sẽ thấy sự tích hợp nhiều hơn giữa sức khỏe (HealthTech), tài chính (Fintech), giáo dục (EduTech) và bảo hiểm (InsurTech), đồng thời mong muốn xem doanh nhân Việt Nam có thể làm gì trong nhiều lĩnh vực.

Những Start up Fintech đình đám ở Việt Nam

Các startup Việt Nam cần làm gì để tận dụng cơ hội mà xu hướng này mang lại?

Chúng tôi đã đầu tư vào công nghệ Việt Nam từ năm 2006 và nhận thấy tiềm năng to lớn trong sự phát triển không ngừng của thị trường kinh tế mới và xu hướng số hóa ngày càng tăng.

Giải pháp giúp vượt qua tiêu chuẩn ngành công nghiệp là độ chính xác dữ liệu, hiệu quả hoạt động, khả năng thâm nhập thị trường và trải nghiệm người tiêu dùng sẽ thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư vì những yếu tố sau.

Đầu tiên, một thị trường lớn với nhiều lối thoát. Việt Nam chưa có người thống trị trên lĩnh vực này nên bất kỳ công ty khởi nghiệp nào cũng có cơ hội thành công.

Thứ hai là khả năng mở rộng. Công nghệ và mô hình kinh doanh tổng thể có thể đáp ứng cho việc mở rộng quy mô hoạt động, đặc biệt là khi phát triển trong khu vực.

Thứ ba, ý tưởng và kế hoạch kinh doanh chưa phải là tất cả. Nếu không có những dữ kiện, những con số chứng minh sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp khởi nghiệp được thị trường đón nhận.

Cuối cùng, đội ngũ và vận hành, trong đó, kiến thức về địa phương và ngành nghề của nhà sáng lập sẽ giúp các công ty khởi nghiệp tập trung và có thể xoay sở những trở ngại để thành công.

Theo The Star