Tại sao chúng ta được nghỉ làm ngày 1/5?

Ngày 1/5 được hơn 80 quốc gia trên thế giới chọn làm Lễ Lao động của nước mình, nhằm tôn vinh những người quanh năm nhọc nhằn làm lụng, góp phần cho xã hội phồn vinh. Đồng thời, đây cũng là dịp nhắc nhở mọi người về quyền của người lao động. Thông thường, người lao động được nghỉ làm ngày 1/5 để thư giãn, vui chơi cùng gia đình hay tổ chức các hoạt động ý nghĩa khác.

Vì sao 1/5 được chọn làm Quốc tế Lao động?

Vào thế kỉ 19, đa số công nhân phải lao động trong điều kiện khắc nghiệt, ngày làm việc đến 11 – 12 giờ. Tại Đại hội lần thứ nhất của Quốc tế Cộng sản tại Geneve (Thụy Sĩ) vào tháng 9/1866, vấn đề đấu tranh cho ngày làm việc 8 giờ được xem là nhiệm vụ quan trọng. Khẩu hiệu ngày làm 8 giờ đã xuất hiện tại một số nơi ở Anh – nước có nền công nghiệp phát triển sớm nhất – sau đó lan rộng sang nhiều nước khác.

Làn sóng di cư của giới công nhân viên chức Anh đã mang phong trào ngày làm 8 giờ sang Hoa Kỳ, cùng với nó sự lớn mạnh của công đoàn. Năm 1868, Hoa Kỳ thông qua đạo luật ấn định ngày làm việc 8 giờ trong các cơ quan, xí nghiệp thuộc Chính phủ. Tuy nhiên, các xí nghiệp tư nhân vẫn giữ ngày làm việc dài hơn nhiều.

Năm 1884, tại Chicago, Đại hội Liên đoàn Lao động Hoa Kỳ thông qua nghị quyết nêu rõ: Ngày Quốc tế Lao động 1/5 là ngày lễ kỷ niệm và ngày hành động của phong trào công nhân quốc tế cũng như của người lao động. Vào năm 1886, cũng tại Chicago, Đại hội Liên đoàn Lao động Hoa Kỳ thông qua nghị quyết quyết định ngày lao động của tất cả các công nhân sẽ là 8 giờ bắt đầu từ ngày 1/5/1886. Sở dĩ 1/5 được chọn là bởi đây là ngày bắt đầu một năm kế toán tại các nhà máy, xí nghiệp của Hoa Kỳ, đồng thời cũng là ngày ký hợp đồng mới giữa chủ và công nhân.

Ngày 1/5/1886, do yêu cầu không được đáp ứng đầy đủ nên giới công nhân khắp các thành phố ở Hoa Kỳ đã tham gia bãi công. Mở màn là Chicago, với 40.000 người không đến nhà máy mà biểu tình khắp phố phường với biểu ngữ “Kể từ ngày hôm nay không có một người thợ nào làm việc quá 8 giờ/một ngày. Công nhân chỉ phải làm 8 giờ, có 8 giờ nghỉ ngơi và có 8 giờ vui chơi”.

ngày làm 8 giờ
Nguyện vọng của công nhân: 8 giờ làm việc, 8 giờ nghỉ ngơi, 8 giờ vui chơi. Nguồn: Medium

 

Cuộc đấu tranh nhanh chóng lan rộng, thu hút đông đảo công nhân tham gia. Cùng ngày, tại các trung tâm công nghiệp khác trên nước Mỹ đã nổ ra 5.000 cuộc bãi công với 340.000 công nhân tham gia. Tại Washington, New York, Boston… có hơn 125.000 công nhân đấu tranh cho quyền ngày làm 8 giờ.

Những cuộc biểu tình tại Chicago diễn ra quyết liệt và căng thẳng, giới chủ đã đuổi nhiều công nhân bãi công, thuê người làm ở các thành phố khác, thuê bọn khiêu khích và cảnh sát đàn áp… Xung đột leo thang dữ dội, khiến hàng trăm công nhân chết và bị thương, nhiều thủ lĩnh công đoàn bị bắt… Báo cáo của Liên đoàn Lao động Hoa Kỳ xác nhận: “Chưa bao giờ trong lịch sử của nước Mỹ lại có một cuộc nổi dậy mạnh mẽ, toàn diện trong quần chúng công nghiệp như vậy”.

Ngày 20/6/1889, sau ba năm “thảm kịch” ở Chicago, Quốc tế Cộng sản lần II nhóm họp tại Paris dưới sự lãnh đạo của Frederic Engels. Đại hội lần thứ I của Quốc tế Cộng sản II đã quyết định lấy ngày 1/5 hằng năm làm ngày biểu dương lực lượng và đấu tranh chung của tầng lớp vô sản các nước. Từ đó, ngày 1/5 hằng năm trở thành ngày Quốc tế Lao động, ngày đấu tranh của công nhân, là ngày nghỉ ngơi và biểu dương lực lượng, ngày hội của công nhân và nhân dân lao động trên toàn thế giới.

Năm 1920, Liên Xô (cũ) là nước đầu tiên cho người lao động được nghỉ làm vào ngày 1/5. Sáng kiến này dần dần được nhiều nước khác trên thế giới ủng hộ và thực hiện.

Còn Hoa Kỳ, nơi phát sinh của những cuộc bãi công lịch sử, thì từ năm 1894 đã chính thức chọn ngày thứ hai đầu tiên của tháng 9 làm Lễ Lao động. Dịp này, người dân sẽ được nghỉ liên tiếp 3 ngày, họ thường tranh thủ du lịch để tận hưởng những ngày cuối cùng của mùa hè. Học sinh, sinh viên thì được dịp tiệc tùng, vui chơi ngoài trời trước khi bắt đầu năm học mới.

Những lễ hội chào hè vòng quanh thế giới

Ở các nước ôn đới và hàn đới vùng Bắc bán cầu, tháng 5 đánh dấu mùa đông dài đã chính thức qua đi, nhường chỗ cho mùa xuân, hè chan hòa ánh nắng.

Từ xa xưa, người ta đã kỷ niệm dịp đặc biệt này bằng nhiều lễ hội tưng bừng, độc đáo. Người La mã cổ đại đưa tiễn tháng tư bằng lễ hội dài 6 ngày tôn vinh nữ thần Flora, với nhiều trò chơi, màn trình diễn hấp dẫn, những con vật sung sức mùa động dục, hoa tươi – và kết thúc bằng nghi thức hiến tế cho Flora.

Còn các nền văn hóa Celtic nổi tiếng với lễ hội Beltane – Lửa Sáng. Người dân đốt lửa, cắm hoa, trang trí bụi cây và dâng cúng thần linh, với ước mong đàn gia súc được ban phúc lành, không bệnh tật, mất mát.

Dấu vết của những nghi thức cổ xưa này vẫn còn sót lại trong cách chào mừng tháng 5 ở nhiều nền văn hóa, thường đan xen với tín ngưỡng Thiên Chúa giáo.

Anh

Ở nhiều vùng nước Anh, người ta thường tổ chức lễ hội khiêu vũ quanh cây nêu để mừng 1/5. Vũ công nhảy vòng tròn quanh cây sào cao được trang trí bằng hoa, sơn sọc, cờ và nhiều biểu tượng khác. Có nơi người ta còn tái hiện hình ảnh Jack in the Green – một nhân vật lưu manh say rượu được dựng bằng khung hình kim tự tháp, khoác tán lá xanh bên ngoài.

Thụy Điển

Người Thụy Điển kỷ niệm Đêm Walpurgis (hay Valborg) vào tối 30 tháng 4, bằng nhiều hoạt động đặc trưng: đốt lửa, ca hát, diễu hành. Với giới sinh viên, bữa điểm tâm có rượu sâm banh và dâu tây đã trở thành một truyền thống hiện đại. Ai cũng nói combo ẩm thực này rất đáng thử, dù bạn không phải người Thụy Điển cũng chẳng phải sinh viên.

Phần Lan

Tương tự Thụy Điển, 1/5 ở Phần Lan gọi là Vappu – một dịp lễ lớn, đặc biệt là với học sinh, sinh viên. Đây là thời điểm học sinh lớp 12 tốt nghiệp, được nhận chiếc nón truyền thống đánh dấu cột mốc này. Các bạn trẻ cũng đội chiếc nón khổng lồ cho bức tượng người lao động tiêu biểu của thành phố mình. Đây là nghi thức rất nhân văn: vào 1/5 thì công nhân, tiều phu, hay thợ rèn đều được tạm nghỉ làm để trở thành sinh viên, được đi học và tốt nghiệp.

Vào ngày Vappu, Người Phần thường uống sima, loại nước giải khát lên men nhẹ, ăn bánh tippaleipä hình ống, quấn vòng quanh như tổ chim (hay bộ não, tùy trí tưởng tượng của bạn). Nhưng điều làm giới trẻ thích Vappu nhất là rượu, bia chảy tràn như suối, picnic trong công viên và ca hát vui chơi quên lối về.

Đức

Walpurgisnacht, hay “Đêm Phù thủy”, diễn ra từ tối 30/4 đến rạng sáng 1/5. Truyền thuyết kể rằng: phù thủy và pháp sư sẽ bay trên cán chổi hay cưỡi dê, tụ tập trên đỉnh núi để thi triển những pháp thuật hắc ám nhất, nhằm kéo dài đêm đen lạnh lẽo và ngăn cản sự trở lại của Nữ hoàng Mùa xuân.

Để khống chế thế lực hắc ám, những người đàn ông Đức cố gắng tạo ra âm thanh inh ỏi nhất từ lúc hoàng hôn, rồi đốt lửa để xua đi sự tà ác. Ngày nay, Walpurgisnacht khá giống Halloween phiên bản Đức, người dân hóa trang kinh dị, đốt lửa rồi nhảy múa để xua đuổi tà ma.

Ý

Lễ hội Calendimaggio mang đậm sắc màu Trung cổ diễn ra tưng bừng để chào đón mùa xuân – mùa của tình yêu và sự lãng mạn. Các ca sĩ khoác lên người những bông hoa rực rỡ, cành lá xanh tươi rồi đi từng nhà, hát khúc xuân ca để được tặng những món quà nho nhỏ như trứng, rượu, bánh kẹo…

Romania

1/5 còn có tên là Ngày Ngải cứu hay Ngày Say xỉn ở Romania. Cái tên nói lên tất cả: người Romania “nhậu” rượu vang đỏ như hũ chìm, đôi khi rắc thêm ít lá ngải cứu cho thêm hương vị. Người ta cũng hái lá non trang trí khắp nơi, và cho bò nghỉ ngơi một ngày.

Bulgaria

Kỷ niệm 1/5 ở Bulgaria xoay quanh chuyện đuổi thằn lằn và rắn. Họ tránh xa cánh đồng để tránh rắn cắn, và đốt lửa để xua đuổi chúng.

Hawaii

Hầu hết các bang của Hoa Kỳ không ăn mừng ngày 1/5, nhưng Hawaii thì chọn ngày này để tôn vinh Lei – vòng hoa truyền thống của họ.

Ngày Lei diễn ra tưng bừng, với cuộc thi làm Lei đẹp nhất, biểu diễn nhạc sống, cùng sô số hoạt động sôi nổi. Ngôi vị “Nữ hoàng Lei” danh giá sẽ thuộc về người làm Lei đẹp, nhảy hula mê hoặc, và nói tiếng Hawaii trôi chảy nhất.

 

ngày lei, Hawaii
Rực rỡ sắc màu Hawaii trong Lễ hội Lei. Nguồn: TripAdvisor

 

Theo K-InternationalMeta

 

Có thể bạn quan tâm:

Khoảng cách giữa người lao động tăng lên? Đã có trí tuệ nhân tạo (AI) lấp đầy