Các nhà nghiên cứu mô hình sử dụng ô tô ở đô thị lớn cho rằng: chỉ nên dùng ô tô trong những trường hợp khẩn cấp hoặc dịp đặc biệt.

Chậm như đi… ô tô

Theo nhóm chuyên gia của Đại học London, các thành phố phải hoàn toàn không có ô tô thì mới “sống được” trong tương lai.

Các nhà khoa học kêu gọi thay đổi hành vi tập thể nhằm giảm thiểu lượng ô tô cá nhân tại nhiều thành phố. Ở phạm vi toàn cầu, đà gia tăng số lượng ô tô xuất xưởng vượt qua tốc độ tăng dân số: 80 triệu ô tô so với 78 triệu người vào năm 2019.

Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh quy hoạch thành phố tương lai phải đặt trọng tâm vào việc giảm thiểu ô tô, thúc đẩy cư dân lái xe ít lại, khuyến khích họ chạy xe đạp, đi bộ hoặc sử dụng phương tiện giao thông công cộng. Họ cũng khuyên nên dùng phương thông công cộng cho những chuyến đi dài, và chỉ sử dụng ô tô trong trường hợp khẩn cấp hoặc những dịp thật đặc biệt.

Bài báo công bố trên Open Science giới thiệu mô hình toán học do nhóm nghiên cứu đề xuất, nhằm phản ánh thực trạng sử dụng ô tô trong thành phố. Chi phí ước tính là khoảng thời gian hoàn tất hành trình, bởi đây nhân tố quyết định phương thức di chuyển, và đường cơ sở là thời gian lái xe khi đường vắng.

Tiến sĩ Rafael Prieto Curiel – người đứng đầu nghiên cứu – nhận xét: “Không thể xây dựng thành phố triệu dân của tương lai để phục vụ cho ô tô và cơ sở hạ tầng đắt đỏ của chúng. Vì nếu như thế, trong vài thập kỷ tới, những thành phố 40 – 50 triệu dân sẽ chẳng khác gì một bãi đỗ xe với 40 – 50 triệu chỗ. Quan niệm chúng ta cần ô tô xuất phát từ ngành công nghiệp ô nhiễm và những chiêu trò tiếp thị tốn kém”.

Các nhà nghiên cứu cũng đã phác thảo kịch bản cực đoan với mô hình toàn bộ 50 triệu dân sử dụng 50 triệu ô tô, nhằm giảm thời gian đi lại. Kết quả hoàn toàn ngược lại khi thành phố phải chịu đựng sự tắc nghẽn ở mức độ cao nhất, đồng thời phải xây dựng nhiều cơ sở hạ tầng hơn như đại lộ, cầu vượt và bãi đỗ xe mới có thể đủ chỗ cho toàn bộ ô tô.

Mọi người đều cố gắng để giảm chi phí bỏ ra (thời gian đi lại) bằng cách tự lái ô tô, nhưng kịch bản tồi tệ nhất lại xảy ra khi thời gian di chuyển bị đẩy lên mức cao nhất. Đó là một nghịch lý.

ô tô, kẹt xe
Nghịch lý đô thị: càng nhiều ô tô, càng di chuyển chậm.

Nhiều người vẫn thường cho rằng nâng cấp hạ tầng giao thông công cộng sẽ cải thiện chi phí cơ bản (thời gian) vì người dân sẽ có xu hướng chọn nó thay vì lái xe riêng. Tuy nhiên, mô hình nghiên cứu này lại cho thấy rằng ngay cả khi không cải thiện cơ sở hạ tầng, vẫn có thể tiết kiệm thời gian bằng cách hạn chế số người lái xe tại cùng một thời điểm.

Ví dụ: Nếu một nhóm người chỉ được phép lái xe một tuần và phải sử dụng các phương tiện giao thông khác trong tuần kế tiếp, thời gian đi lại trung bình của họ sẽ giảm tới 25% và lượng ô tô trên đường cũng ít đi. Điều này dẫn đến ít tắc nghẽn hơn, cả thành phố sẽ di chuyển nhanh hơn.

Cắt giảm ô tô – yêu cầu sống còn của đô thị lớn

Có giảm được số lượng ô tô ở thành phố hay không chủ yếu phụ thuộc vào khả năng cung cấp cho người dân nhiều lựa chọn phương tiện giao thông, cùng với việc mở thêm cửa hàng và bổ sung dịch vụ địa phương. Khi người dân hiểu rõ về chi phí sử dụng xe hơi trong thành phố, họ sẽ tự đưa ra lựa chọn sáng suốt, còn các biện pháp can thiệp như thu phí kẹt xe, phí cầu đường, kiểm soát lái xe và bãi đậu xe cũng có thể giúp hạn chế sử dụng ô tô.

Ngành sản xuất ô tô toàn cầu, kể cả ô tô điện, đóng góp 4% vào tổng lượng khí thải cacbon dioxide (CO2). Các chi phí liên quan bao gồm xăng, điện, vật liệu, cơ sở hạ tầng thiết yếu, và sự tắc nghẽn do lượng xe ô tô tăng cao.

Vài thành phố đã thực hiện biện pháp can thiệp để giải quyết vấn đề kể trên. London – biểu tượng của thành phố sử dụng nhiều phương tiện giao thông công cộng – đã tiến hành thu phí tắc nghẽn và quy định khu vực phát thải thấp (cấm phương tiện dùng động cơ đốt trong).

Thành phố Mexico cấm một số phương tiện giao thông dựa trên biển số xe đăng ký. Tuy nhiên, chính sách này lại tạo hiệu ứng ngược dẫn đến sự gia tăng tổng thể lượng ô tô do người dân tìm mua những chiếc xe cũ giá rẻ và độc hại hơn để đối phó.

Do đó, kết luận được đưa ra là nên khuyến khích người dân sử dụng các phương tiện giao thông thay thế bằng cách cải tiến chúng, để giúp người dân cảm thấy thoải mái, an toàn, tin tưởng hơn, và quan trọng là phải di chuyển nhanh hơn.

Tiến sĩ Humberto González Ramírez tại Đại học Gustave Eiffel – tác giả của báo cáo này – còn cho biết: “Hiện nay, phần lớn đất đai ở các thành phố đều dành cho ô tô. Nếu mục tiêu của chúng ta là tạo nên nhiều thành phố đáng sống và bền vững hơn, thì phải phân bổ lại đất cho các phương tiện giao thông thay thế khác như xe đạp, đi bộ và phương tiện công cộng”.

ô tô, xe đạp
Xe đạp – phương tiện di chuyển lý tưởng trong thành phố.

Mô hình toán học này có thể được áp dụng cho bất kỳ thành phố nào, đặc biệt là những nơi cư dân đang thực hiện hơn 90% hành trình bằng ô tô như Dallas, Houston và Detroit của Hoa Kỳ.

Thúc đẩy giao thông bền vững là mục tiêu nhiều thành phố đang hướng tới, đồng thời cũng là phần cốt lõi của một trong những mục tiêu phát triển bền vững do Liên hiệp quốc đề ra.

Hoàng Khánh Linh

Theo Manufacturing

 

Có thể bạn quan tâm:

Top 10 nhà sản xuất ô tô có doanh thu cao nhất năm 2020

Thời trang nhanh vs. thời trang xanh: lựa chọn nào cho chất lượng sống?